Η Ευρωπαϊκή Ένωση απλοποιεί τις απαιτήσεις περιθωρίου ασφάλισης για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα

Ακολουθήστε μας στο Linkedin και συνδεθείτε με άλλους επαγγελματίες του κλάδου

Οι τρεις Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (EBA), η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) και η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA), γνωστές συλλογικά ως ESAs, δημοσίευσαν στις 3 Αυγούστου 2026 την τελική τους έκθεση με σχέδιο ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων που απλοποιεί σημαντικά τις απαιτήσεις περιθωρίου για τα διμερή εξωχρηματιστηριακά παράγωγα (OTC derivatives).

Τι αλλάζει

Η πρόταση αφορά την τροποποίηση του Κατ’ Εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2016/2251, ο οποίος καθορίζει το ύψος, τον τύπο και τον τρόπο διαχωρισμού των εξασφαλίσεων που πρέπει να ανταλλάσσουν οι αντισυμβαλλόμενοι σε διμερείς συναλλαγές παραγώγων που δεν εκκαθαρίζονται από κεντρικό αντισυμβαλλόμενο.

Μέχρι σήμερα, όταν ένας από τους δύο αντισυμβαλλόμενους έχει συνολικό μέσο μηνιαίο ονομαστικό ποσό (AANA) μη κεντρικά εκκαθαριζόμενων παραγώγων κάτω από το όριο των 8 δισεκατομμυρίων ευρώ, εξαιρείται από την υποχρέωση αρχικού περιθωρίου μόνο για νέες συμβάσεις. Οι υφιστάμενες συμβάσεις συνέχιζαν να απαιτούν τη διατήρηση υπολογισμού, ανταλλαγής και θεματοφυλακής περιθωρίων, κάτι που δημιουργούσε σημαντικό λειτουργικό βάρος.

Με τη νέα πρόταση, η εξαίρεση επεκτείνεται και στις υφιστάμενες συμβάσεις. Αυτό σημαίνει ότι όταν ένας αντισυμβαλλόμενος πέσει κάτω από το όριο, δεν θα χρειάζεται πλέον να συλλέγει αρχικό περιθώριο ούτε για νέες ούτε για ήδη υπάρχουσες συμβάσεις, ενώ τα ήδη συλλεγμένα περιθώρια θα μπορούν να αποδεσμευτούν.

Το νέο χρονοδιάγραμμα

Το σχέδιο προβλέπει ασύμμετρο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής:

Όταν ένας αντισυμβαλλόμενος πέφτει κάτω από το όριο των 8 δισεκατομμυρίων ευρώ (με βάση τον υπολογισμό AANA για τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Μάιο), η εξαίρεση από την υποχρέωση περιθωρίου μπορεί να εφαρμοστεί ήδη από την 1η Ιουνίου του ίδιου έτους, αντί να περιμένουν έως τον επόμενο Ιανουάριο.

Αντίθετα, όταν ένας αντισυμβαλλόμενος υπερβαίνει το όριο, η υποχρέωση περιθωρίου για νέες συμβάσεις θα ισχύει από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους, διατηρώντας έτσι επαρκή χρόνο προετοιμασίας.

Ευθυγράμμιση με το EMIR 3

Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης τεχνική αναπροσαρμογή που σχετίζεται με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/2987 (γνωστό ως EMIR 3), ο οποίος εξαιρεί τα δικαιώματα προαίρεσης μεμονωμένων μετοχών και τα δικαιώματα προαίρεσης δεικτών μετοχών από τις απαιτήσεις έγκαιρης, ακριβούς και κατάλληλα διαχωρισμένης ανταλλαγής εξασφαλίσεων. Το σχέδιο RTS αφαιρεί τις πλέον παρωχημένες μεταβατικές διατάξεις που αφορούσαν αυτά τα προϊόντα, καθώς η εξαίρεσή τους διασφαλίζεται πλέον απευθείας από το κείμενο του EMIR 3.

Γιατί έγινε η αλλαγή

Σύμφωνα με την έκθεση, το προηγούμενο καθεστώς δημιουργούσε ασυνέπεια, αφού νέες συμβάσεις εξαιρούνταν ενώ οι παλαιότερες παρέμεναν εντός καθεστώτος περιθωρίου, με αποτέλεσμα οι εταιρείες να επιβαρύνονται με κόστος διατήρησης υποδομών θεματοφυλακής και υπολογισμού για συμβάσεις που ουσιαστικά δεν χρειαζόταν πλέον να καλύπτονται. Επιπλέον, η προσέγγιση άλλων δικαιοδοσιών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαιρούσε ήδη τις υφιστάμενες συμβάσεις σε ανάλογες περιπτώσεις, δημιουργώντας ανισότητα στους όρους ανταγωνισμού και κίνητρο για συναλλαγές με αντισυμβαλλομένους εκτός ΕΕ.

Η αντίδραση της αγοράς

Οι ομάδες ενδιαφερομένων μερών των τριών Αρχών κλήθηκαν να σχολιάσουν το σχέδιο και η ανταπόκριση ήταν σε γενικές γραμμές θετική. Χαρακτηριστικά, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ταμείων Εταιρικής Χρηματοδότησης (EACT) ανέφερε ότι οι αλλαγές προσφέρουν σημαντική ρυθμιστική ανακούφιση στους διαχειριστές χαρτοφυλακίων παραγώγων, μειώνοντας το λειτουργικό κόστος, απελευθερώνοντας ρευστότητα μέσω της αποδέσμευσης εξασφαλίσεων και ενισχύοντας τη νομική βεβαιότητα.

Από την πλευρά του ασφαλιστικού κλάδου, μέλη της Ομάδας Ενδιαφερομένων Ασφαλίσεων και Αντασφαλίσεων της EIOPA εξέφρασαν στήριξη στην πρόταση, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες έχουν διαφορετικό προφίλ χρήσης παραγώγων σε σχέση με τις τράπεζες. Οι ασφαλιστές συνήθως χρησιμοποιούν παράγωγα με πιο στοχευμένο τρόπο, κυρίως για αντιστάθμιση κινδύνων επιτοκίου ή συναλλάγματος που προκύπτουν από μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις, όπως αυτές της ασφάλισης ζωής, με αποτέλεσμα να βρίσκονται συχνά πιο κοντά στο όριο των 8 δισεκατομμυρίων ευρώ σε σχέση με τις τράπεζες.

Ένα από τα μέλη πρότεινε μάλιστα την προσθήκη ειδικής αιτιολογικής σκέψης που θα αναγνωρίζει αυτή τη διαφοροποίηση ανάμεσα στον τραπεζικό και τον ασφαλιστικό κλάδο, ενώ ζητήθηκε και μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς τα στοιχεία που τεκμηριώνουν την ανάγκη της αλλαγής, με πρόταση για ρήτρα επανεξέτασης μετά από τριετία.

Επόμενα βήματα

Η τελική έκθεση έχει ήδη αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μαζί με το σχέδιο των τεχνικών προτύπων προς έγκριση, με τη μορφή Κατ’ Εξουσιοδότηση Κανονισμού, δηλαδή νομικά δεσμευτικής πράξης άμεσα εφαρμοστέας σε όλα τα κράτη μέλη. Μετά την έγκριση από την Επιτροπή, το κείμενο θα υποβληθεί σε έλεγχο μη αντίρρησης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, πριν από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.