Κάθε χειμώνας φέρνει μαζί του έντονα καιρικά φαινόμενα που δοκιμάζουν τις κατοικίες και τις υποδομές της Κύπρου. Οι πλημμύρες, με τις καταστροφικές τους συνέπειες σε κτήρια και περιουσίες, αποτελούν έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ιδιοκτήτες ακινήτων στη χώρα μας. Παρόλα αυτά, η πλειονότητα των κατοικιών παραμένει απροετοίμαστη, με τους ιδιοκτήτες να ανακαλύπτουν τις αδυναμίες τους συχνά τη χειρότερη δυνατή στιγμή.
Ο Φάνος Θεοφάνους, Διευθύνων Σύμβουλος της Premier Loss Adjusters and Surveyors, γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα τι σημαίνει να βρίσκεσαι αντιμέτωπος με τις συνέπειες μιας πλημμύρας. Μέσα από την καθημερινή επαφή του με περιστατικά ζημιών, έχει συσσωρεύσει πολύτιμη εμπειρία γύρω από τα αίτια, τις επιπτώσεις και τους τρόπους αντιμετώπισης των χειμερινών πλημμυρών στην Κύπρο.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Φάνος Θεοφάνους απαντά στις πιο σημαντικές ερωτήσεις: ποιες ζημιές είναι οι πιο συνηθισμένες, τι πρέπει να ελέγξει κάθε ιδιοκτήτης πριν έρθει ο χειμώνας, ποιες περιοχές της Κύπρου κινδυνεύουν περισσότερο και πώς η σωστή ασφαλιστική κάλυψη μπορεί να κάνει τη διαφορά όταν το απρόβλεπτο γίνει πραγματικότητα.
Ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες ζημιές που αντιμετωπίζουν οι κατοικίες κατά τη χειμερινή περίοδο στην Κύπρο;
Η συνηθέστερη αιτία ζημιών είναι η διείσδυση όμβριων υδάτων εντός των υποστατικών. Βασική αιτία αποτελεί η απόφραξη των υδρορροών, η οποία δημιουργεί εσωτερική πίεση και ανοίγει δίοδο εισόδου για το νερό μέσα στο κτήριο. Δευτερεύουσα, αλλά εξίσου σοβαρή αιτία, είναι η έλλειψη καθαριότητας στα φρεάτια όμβριων υδάτων στους δρόμους, ευθύνη που βαρύνει κυρίως τις τοπικές αρχές. Όταν τα φρεάτια δεν λειτουργούν σωστά, η στάθμη του νερού ανεβαίνει και εισχωρεί στις κατοικίες μέσα από ανοίγματα, θύρες και άλλα σημεία.
Τι πρέπει να ελέγξουν οι ιδιοκτήτες πριν έρθει ο χειμώνας για να αποφύγουν ζημιές;
Η πρόληψη είναι η καλύτερη άμυνα. Πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου και των βροχών, οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να φροντίσουν για τρία βασικά πράγματα.
Πρώτον, τον έλεγχο της μόνωσης της οροφής. Συνιστάται η επίσκεψη ειδικευμένου τεχνικού, ο οποίος θα αξιολογήσει την κατάσταση της μόνωσης και θα εντοπίσει τυχόν φθορές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μελλοντικά προβλήματα.
Δεύτερον, τον καθαρισμό και τον έλεγχο των υδρορροών. Τα φύλλα και άλλες ακαθαρσίες που συσσωρεύονται μπορούν να προκαλέσουν απόφραξη και εσωτερική πίεση. Ο έλεγχος αυτός δεν πρέπει να γίνεται μόνο πριν τον χειμώνα, αλλά και πριν από κάθε προειδοποίηση για έντονα καιρικά φαινόμενα.
Τρίτον, τον έλεγχο των ανοιγμάτων, δηλαδή θυρών και παραθύρων. Η μονωτική ταινία γύρω από τα ανοίγματα αποτρέπει την είσοδο του νερού, ιδιαίτερα στα ισόγεια και υπόγεια.
Πώς μπορεί κάποιος να προστατέψει το υπόγειο ή το ισόγειο της κατοικίας του από πλημμύρες;
Για τα υπόγεια, συστήνεται η κατασκευή σχάρας όμβριων υδάτων σε συνδυασμό με αντλία για την απομάκρυνση νερού που τυχόν θα εισχωρήσει. Όσον αφορά τα ισόγεια, η πρόκληση είναι μεγαλύτερη, καθώς υπάρχουν αστάθμητοι παράγοντες που ξεφεύγουν από τον έλεγχο του ιδιοκτήτη, όπως το ανέβασμα της στάθμης των νερών στον δρόμο μετά από έντονες βροχοπτώσεις. Για τον λόγο αυτό, ο έλεγχος της μονωτικής ταινίας στις θύρες είναι ιδιαίτερα σημαντικός.
Υπάρχουν περιοχές στην Κύπρο που είναι πιο ευάλωτες σε χειμερινές πλημμύρες;
Ναι, αρκετές περιοχές της Κύπρου παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο, κυρίως εκεί όπου παλιοί ποταμοί έχουν επιχωματωθεί και καλυφθεί από οικιστικές αναπτύξεις. Η φύση δεν παραχωρεί εύκολα το έδαφός της: από εκεί που περνά ένας ποταμός, θα βρει δίοδο να περάσει, ακόμα κι αν υπάρχει εμπόδιο.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Οδηγία 2007/60/ΕΚ θεσμοθετεί την αξιολόγηση και τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας μέσα από τρία στάδια: την προκαταρκτική αξιολόγηση κινδύνων, την κατάρτιση χαρτών επικινδυνότητας και τη δημιουργία σχεδίων διαχείρισης. Οι χάρτες αυτοί είναι δημόσια προσβάσιμοι, επιτρέποντας σε κάθε ιδιοκτήτη να ελέγξει αν η περιοχή του εμπίπτει σε ζώνη κινδύνου. Όσοι διατηρούν υποστατικά σε τέτοιες περιοχές θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στη συντήρηση του ακινήτου τους και να εξετάσουν την κατασκευή αντιπλημμυρικών ζωνών γύρω από αυτό.
Πώς επηρεάζει η ηλικία ενός κτηρίου την ευπάθειά του σε πλημμύρες;
Τα παλαιότερα κτήρια είναι πιο ευάλωτα, λόγω της φυσικής φθοράς των δομικών τους υλικών. Οι ιδιοκτήτες παλαιότερων κατοικιών θα πρέπει να πραγματοποιούν τακτικές επιθεωρήσεις, να εντοπίζουν ρωγμές στον φέροντα οργανισμό ή στις τοιχοποιίες, καθώς και τυχόν κακοτεχνίες, και να προβαίνουν στις απαραίτητες επιδιορθώσεις. Η φθορά των υλικών δημιουργεί αδυναμίες που αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα ζημιών κατά τις έντονες βροχοπτώσεις.
Εάν συμβεί πλημμύρα, ποια είναι τα πρώτα βήματα για να περιοριστούν οι ζημιές;
Το πρώτο βήμα είναι η τοποθέτηση φυσικών εμποδίων, όπως σακίδια με άμμο, για να περιοριστεί η εισροή νερού ή να αλλάξει η κατεύθυνσή του. Ωστόσο, υπάρχει ένας κίνδυνος που συχνά παραβλέπεται: αν το κτήριο σφραγιστεί ερμητικά χωρίς να αντληθεί πρώτα το νερό, δημιουργείται μολυσμένη ατμόσφαιρα εσωτερικά, η οποία οδηγεί στην ανάπτυξη μυκήτων και μούχλας.
Τι καλύπτει το ασφαλιστήριο κατοικίας σε περίπτωση πλημμύρας και πώς τεκμηριώνονται οι ζημιές;
Το ασφαλιστήριο συμβόλαιο κατοικίας καλύπτει κατά κανόνα τις ζημιές που προκαλούνται από την πλημμύρα, τόσο στο ίδιο το κτήριο όσο και στο περιεχόμενό του. Για την αποζημίωση, ο ασφαλισμένος θα πρέπει να τεκμηριώσει τις ζημιές με προσφορές επιδιόρθωσης που να αντικατοπτρίζουν την ίδια ποιότητα και τις ίδιες τεχνικές προδιαγραφές των αντικειμένων που υπέστησαν βλάβη.
Ποια είναι η βασική συμβουλή σας για κάθε ιδιοκτήτη ενόψει του χειμώνα;
Τακτικός έλεγχος της μόνωσης, των υδρορροών, του φέροντος οργανισμού για ρωγμές και των ανοιγμάτων αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο πρόληψης. Η ασφάλιση κατοικίας, από την πλευρά της, δεν αντικαθιστά την πρόληψη, αλλά αποτελεί το απαραίτητο δίχτυ ασφαλείας όταν το απρόβλεπτο γίνει πραγματικότητα.
