EIOPA: Ο απολογισμός της ευρωπαϊκής εποπτείας για το 2025

Ακολουθήστε μας στο Linkedin και συνδεθείτε με άλλους επαγγελματίες του κλάδου

Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) δημοσίευσε νέα έκθεση που παρουσιάζει τη συνολική εικόνα των εποπτικών της δραστηριοτήτων για το 2025. Μέσα από επιτόπιες επισκέψεις, τεχνικές αξιολογήσεις και ενεργό συμμετοχή σε κολέγια εποπτών, πλατφόρμες συνεργασίας και επιτόπιους ελέγχους, η EIOPA ενίσχυσε τον συντονισμό ανάμεσα στις εθνικές εποπτικές αρχές και θωράκισε την εποπτική ικανότητα σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ).

Στόχος αυτής της προσπάθειας είναι διπλός: αφενός η ισχυρότερη και πιο ομοιόμορφη εποπτεία των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, ιδίως όσων δραστηριοποιούνται διασυνοριακά, και αφετέρου η προστασία των πολιτών ως ασφαλισμένων και δικαιούχων. Οι δραστηριότητες του 2025 κάλυψαν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την προληπτική εποπτεία (prudential) και την εποπτεία επαγγελματικής συμπεριφοράς (conduct) μέχρι την εποπτεία των εσωτερικών μοντέλων και των διασυνοριακών ομίλων.

Νέος ρόλος στην ψηφιακή ανθεκτικότητα (DORA)

Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις της χρονιάς ήταν ότι, μετά την εφαρμογή του Κανονισμού DORA, η EIOPA ενσωμάτωσε για πρώτη φορά στο εποπτικό της έργο τη διάσταση της ψηφιακής επιχειρησιακής ανθεκτικότητας. Σε συνεργασία με τις άλλες Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές, εργάστηκε πάνω στην αναφορά περιστατικών κυβερνοασφάλειας, στην προετοιμασία για τη διαχείριση κρίσεων και στα πρακτικά ζητήματα εφαρμογής του πλαισίου από τις εθνικές αρχές. Το θέμα μπήκε και στην ατζέντα πολλών κολεγίων εποπτών, με έμφαση στη χρήση του κεντρικού συστήματος αναφοράς κυβερνοπεριστατικών και στους ελέγχους διείσδυσης (Threat Led Penetration Tests).

10 επιτόπιες επισκέψεις σε εθνικές αρχές

Μέσα στο 2025 η EIOPA πραγματοποίησε 10 επιτόπιες επισκέψεις σε εθνικές εποπτικές αρχές, με στόχο τη βαθύτερη κατανόηση των εθνικών εποπτικών πρακτικών και τη μεγαλύτερη σύγκλιση. Από αυτές, οι τρεις επικεντρώθηκαν σε θέματα προληπτικής εποπτείας (Βουλγαρία, Λιχτενστάιν, Σλοβενία), με πρόσθετη επίσκεψη παρακολούθησης στη Γερμανία. Έξι επισκέψεις αφορούσαν την εποπτεία επαγγελματικής συμπεριφοράς (Κροατία, Εσθονία, Γερμανία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία) και μία τα συνταξιοδοτικά ζητήματα (Γερμανία), με έμφαση στην εφαρμογή της Οδηγίας IORP II.

47 κολέγια εποπτών για τους διασυνοριακούς ομίλους

Τα κολέγια εποπτών λειτουργούν ως μόνιμες πλατφόρμες συντονισμού μεταξύ των εποπτικών αρχών και βοηθούν στην κοινή κατανόηση του προφίλ κινδύνου των διασυνοριακών ασφαλιστικών ομίλων. Ακολουθώντας προσέγγιση βάσει κινδύνου, η EIOPA συμμετείχε ενεργά σε 33 από τα 60 ευρωπαϊκά κολέγια (ποσοστό 55%), τα οποία διαχειρίζονταν 14 εθνικές αρχές ως επόπτες ομίλων.

Επιπλέον, συμμετείχε σε επτά κολέγια χρηματοπιστωτικών ομίλων ετερογενών δραστηριοτήτων με τραπεζικό πυρήνα και σε επτά κολέγια ομίλων με έδρα σε τρίτες χώρες (κυρίως Ηνωμένο Βασίλειο, Ελβετία και Βερμούδες), φτάνοντας συνολικά τα 47 κολέγια. Πήρε επίσης μέρος σε έξι ειδικές δομές κολεγίων για εσωτερικά μοντέλα και ασχολήθηκε συνολικά με 14 χρηματοπιστωτικούς ομίλους ετερογενών δραστηριοτήτων. Στο τέλος του 2025 υπήρχαν 60 όμιλοι με έδρα στην ΕΕ/ΕΟΧ για τους οποίους είχε συσταθεί κολέγιο, αριθμός σταθερός την τελευταία τριετία (60 το 2023, 59 το 2024).

Στην ατζέντα των κολεγίων κυριάρχησαν η συνολική χρηματοοικονομική ευρωστία των ομίλων εν μέσω γεωπολιτικής αστάθειας, οι κίνδυνοι διασύνδεσης και μετάδοσης, η αξία προς τον πελάτη (value for money), η διακυβέρνηση, καθώς και η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, εν όψει της εφαρμογής του AI Act.

9 πλατφόρμες συνεργασίας και 3 επιτόπιοι έλεγχοι

Για την ενίσχυση της εποπτείας της διασυνοριακής δραστηριότητας, η EIOPA συμμετείχε σε εννέα πλατφόρμες συνεργασίας (πέντε τύπου 1 και τέσσερις τύπου 2), εκ των οποίων δύο έκλεισαν και δύο νέες άνοιξαν μέσα στο 2025. Συντόνισε επίσης μία θεματική πλατφόρμα συνεργασίας για την ανταλλαγή πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών.

Παράλληλα, πραγματοποίησε δύο τεχνικές αξιολογήσεις της χρηματοοικονομικής και κεφαλαιακής θέσης συγκεκριμένων επιχειρήσεων και συμμετείχε σε τρεις κοινούς επιτόπιους ελέγχους (έναν στον τομέα των εσωτερικών μοντέλων και δύο στην εποπτεία συμπεριφοράς). Τον Ιανουάριο του 2025 εξέδωσε επίσης Σύσταση προς την Επιτροπή Χρηματοοικονομικής Εποπτείας της Βουλγαρίας για βελτίωση της διαδικασίας εποπτικής αξιολόγησης, με την οποία η αρχή είχε συμμορφωθεί ήδη έως τον Απρίλιο του ίδιου έτους.

Εσωτερικά μοντέλα και ισοδυναμία τρίτων χωρών

Στον τομέα των εσωτερικών μοντέλων, η EIOPA παρείχε τεχνική υποστήριξη σε τρεις περιπτώσεις και διεξήγαγε τρεις συγκριτικές μελέτες: για τον κίνδυνο αγοράς και πιστωτικό κίνδυνο (ολοκληρώθηκε το α’ τρίμηνο του 2026), για τους κινδύνους ζωής (σε εξέλιξη) και για τη διαφοροποίηση (νέα έκδοση σε εξέλιξη). Προχώρησε επίσης τις εργασίες της για τη μοντελοποίηση των κινδύνων φυσικών καταστροφών (Nat Cat).

Στο πεδίο της ισοδυναμίας, παρακολούθησε τις εξελίξεις σε τρίτες χώρες με καθεστώς ισοδυναμίας (Βερμούδες, Ελβετία) και ολοκλήρωσε αξιολογήσεις επαγγελματικού απορρήτου για το Περού και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ενώ η αξιολόγηση για την Ουκρανία βρίσκεται σε εξέλιξη.

Στο επίκεντρο ο καταναλωτής

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες για το ευρύ κοινό είναι οι θεματικές δράσεις για την προστασία του καταναλωτή. Η EIOPA συνέχισε το έργο της για την αξία προς τον πελάτη (value for money) στα ασφαλιστικά επενδυτικά προϊόντα και ξεκίνησε θεματική επισκόπηση για το κατά πόσο οι καταναλωτές με διαβήτη και HIV τυγχάνουν δίκαιης μεταχείρισης στην πρόσβασή τους σε ασφάλιση υγείας και ζωής.

Σε συνεργασία με οκτώ εθνικές αρχές, ανέλυσε 45 Έγγραφα Πληροφοριών Ασφαλιστικού Προϊόντος (IPIDs) και 22 σετ όρων για προϊόντα ασφάλισης κατοικίας, με στόχο να διαπιστώσει αν οι εξαιρέσεις και τα όρια των καλύψεων εξηγούνται με σαφήνεια στον καταναλωτή.

Σημαντικά ευρήματα προέκυψαν και από την πρώτη συντονισμένη άσκηση «μυστικού πελάτη» (mystery shopping) για την πώληση ασφαλιστικών επενδυτικών προϊόντων σε οκτώ κράτη μέλη: μόνο το 36% των «πελατών» έλαβαν το Έγγραφο Βασικών Πληροφοριών (KID), ενώ μόλις το 18% όσων εξέφρασαν προτιμήσεις βιωσιμότητας έλαβαν τις σχετικές πληροφορίες. Τα αποτελέσματα οδήγησαν σε δεύτερη συντονισμένη άσκηση, που ξεκίνησε το 2025 και εστιάζει στις διαδικτυακές πωλήσεις προϊόντων γενικών ασφαλίσεων. Καταχωρίστηκε επίσης ένα νέο Πανευρωπαϊκό Ατομικό Συνταξιοδοτικό Προϊόν (PEPP) και δημοσιεύθηκαν οι ετήσιες εκθέσεις για τις τάσεις των καταναλωτών και το κόστος και τις αποδόσεις των προϊόντων.

Η Κύπρος στο κάδρο της ευρωπαϊκής εποπτείας

Η έκθεση περιλαμβάνει και άμεση αναφορά στην Κύπρο. Η EIOPA συνέχισε το 2025 να παρακολουθεί την πρόοδο στην εγγραφή των Ιδρυμάτων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών (IORPs) στην Κύπρο, σε συνέχεια της σύστασης για παραβίαση του Δικαίου της Ένωσης που είχε εκδοθεί στις 19 Δεκεμβρίου 2023, καθώς και της εφαρμογής των συστάσεων που είχαν προκύψει από προηγούμενη επιτόπια επίσκεψη. Η Κύπρος εμφανίζεται επίσης, μέσω της αρμόδιας εθνικής αρχής, ως συμμετέχουσα σε κολέγια εποπτών διασυνοριακών ομίλων, όπως του αυστριακού ομίλου Grazer Wechselseitige και του γαλλικού ομίλου CNP.

Συμπέρασμα

Η EIOPA σημειώνει ότι κατάφερε να παραδώσει αυτά τα αποτελέσματα παρά τους περιορισμένους πόρους της, χάρη στην ιεράρχηση προτεραιοτήτων και στη συνεργατική της προσέγγιση. Παράλληλα, επισημαίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις διασυνοριακής δραστηριότητας οι Ευρωπαίοι ασφαλισμένοι εκτέθηκαν σε ζημία, καθώς το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο αποδείχθηκε ενίοτε ανεπαρκές για την έγκαιρη αντιμετώπιση των κινδύνων. Όπως τονίζει, αν και η αναθεώρηση της Φερεγγυότητας II θα βελτιώσει το πλαίσιο, δεν θα καλύψει πλήρως τα ζητήματα που εντοπίστηκαν, ενώ παραμένει η ανάγκη εναρμόνισης των Συστημάτων Εγγύησης Ασφαλίσεων (IGS).