Η EIOPA παρουσιάζει τον απολογισμό της απλοποίησης: λιγότερα δεδομένα, λιγότερες κατευθυντήριες γραμμές και ισχυρότερη εποπτική συνεργασία

Ακολουθήστε μας στο Linkedin και συνδεθείτε με άλλους επαγγελματίες του κλάδου

Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) δημοσίευσε στις 28 Σεπτεμβρίου 2026 το έγγραφο «Bolder, Simpler, Faster: EIOPA’s views for better regulation and supervision 2.0» (EIOPA-26/817). Πρόκειται για συνέχεια της προσέγγισής της για την απλοποίηση, που καταγράφει την πρόοδο μέχρι σήμερα και παρουσιάζει τις επόμενες κινήσεις της Αρχής. Στόχος είναι ένα πιο απλό και αποτελεσματικό κανονιστικό και εποπτικό πλαίσιο για τους ευρωπαϊκούς κλάδους ασφαλίσεων και επαγγελματικών συντάξεων, χωρίς να υποχωρήσει η προστασία των ασφαλισμένων, η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και η εποπτική σύγκλιση.

Το γενικό πλαίσιο: ευρωπαϊκή οπτική και μακροπρόθεσμη προοπτική

Η EIOPA επισημαίνει ότι το γεωπολιτικό, οικονομικό και τεχνολογικό περιβάλλον αλλάζει με ταχείς ρυθμούς, και η Ευρώπη οφείλει να ανταποκριθεί με μεγαλύτερη ενότητα, ευελιξία και ταχύτητα. Μια καλά λειτουργούσα και ενοποιημένη ενιαία αγορά, ειδικά στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, θεωρείται κεντρική για την ανάπτυξη, την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα της ηπείρου.

Κεντρική θέση του κειμένου είναι ότι η απλοποίηση πρέπει να καθοδηγείται από ευρωπαϊκή προοπτική, με τα συλλογικά συμφέροντα να προηγούνται των εθνικών προτεραιοτήτων. Μία από τις μεγαλύτερες ευκαιρίες απλοποίησης, σύμφωνα με την Αρχή, βρίσκεται στη μείωση του κανονιστικού κατακερματισμού μέσω μεγαλύτερης εναρμόνισης. Η EIOPA προειδοποιεί επίσης ότι η απλοποίηση δεν πρέπει απλώς να μεταφέρει το βάρος από το ευρωπαϊκό στο εθνικό επίπεδο ή από τον κλάδο στις εποπτικές αρχές.

Η Αρχή τονίζει ότι η απλοποίηση δεν είναι εφάπαξ άσκηση αλλά διαρκής αρχή. Δεν πρέπει να λειτουργήσει σαν εκκρεμές που θα επιστρέψει στη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα τα επόμενα χρόνια, ούτε να δημιουργήσει νέα πολυπλοκότητα μέσω ad hoc παρεμβάσεων ή να οδηγήσει σε αδικαιολόγητη αποδυνάμωση των εποπτικών απαιτήσεων. Προσθέτει ακόμη ότι οι αγορές και οι προσδοκίες των καταναλωτών γίνονται πιο ψηφιακές, ευέλικτες και εικονικές, και ότι νομοθεσία που αντιστέκεται σε αυτή τη μετάβαση μπορεί να προστατεύσει βραχυπρόθεσμα υφιστάμενες επιχειρήσεις, αλλά υπονομεύει την ικανότητα της ΕΕ να συμβαδίζει με τις παγκόσμιες εξελίξεις.

Τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί

Διακυβέρνηση. Η EIOPA επανεξέτασε συνολικά την εσωτερική δομή των ομάδων εργασίας της. Ο αριθμός τους μειώθηκε και η δομή ευθυγραμμίστηκε με τους στρατηγικούς τομείς δράσης της Στρατηγικής προς το 2030, ώστε να αξιοποιούνται πιο αποτελεσματικά οι πόροι της Αρχής και των εθνικών εποπτικών αρχών (NCAs).

Εποπτική αναφορά (reporting) στη Solvency II. Στα τέλη του 2023 ξεκίνησε η απλοποίηση δύο Εκτελεστικών Τεχνικών Προτύπων (ITS) για την εποπτική αναφορά και τη δημοσιοποίηση. Στο πλαίσιο αυτό οι απαιτήσεις για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις μειώθηκαν κατά περίπου χίλια σημεία δεδομένων. Μετά την αναθεώρηση της Οδηγίας Solvency II, τα ITS αναθεωρήθηκαν εκ νέου το 2026. Το έργο αξιολογήθηκε με βάση τον στόχο μείωσης του διοικητικού βάρους κατά 25% που έθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωση «Μια απλούστερη και ταχύτερη Ευρώπη». Οι προτάσεις της EIOPA ξεπερνούν συνολικά αυτό το όριο:

• Τα τριμηνιαία πρότυπα (templates) για τις μεμονωμένες επιχειρήσεις μειώνονται κατά 26% και τα ετήσια κατά 30%.
• Για τις μικρές και μη σύνθετες επιχειρήσεις (SNCUs) οι μειώσεις είναι μεγαλύτερες: 36% στα τριμηνιαία και 44% στα ετήσια πρότυπα.
• Συνολικά, ο αριθμός των σημείων δεδομένων μειώνεται κατά 22%.

Κατευθυντήριες γραμμές Επιπέδου 3. Η EIOPA επανεξέτασε συνολικά το υφιστάμενο πλαίσιο Επιπέδου 3, με στόχο τη μείωση του όγκου και της πολυπλοκότητας της εποπτικής καθοδήγησης. Η διαδικασία έγινε σε δύο φάσεις:

• Στο πρώτο βήμα εξετάστηκαν 12 σύνολα κατευθυντήριων γραμμών που επηρεάζονταν από την αναθεώρηση της Solvency II και απλοποιήθηκαν τα εννέα. Από τις 201 κατευθυντήριες γραμμές διαγράφηκαν οι 77 (περίπου 38%), με τις μειώσεις στις περισσότερες περιπτώσεις να ξεπερνούν το όριο του 25%.
• Στο δεύτερο βήμα απλοποιήθηκαν άλλα 13 σύνολα εκτός του αρχικού πεδίου της αναθεώρησης. Διαγράφηκαν 83 από 294 κατευθυντήριες γραμμές (περίπου 28%), ενώ καταργήθηκε και ένα σύνολο κατευθυντήριων γραμμών για τα βοηθητικά ίδια κεφάλαια.

Συνολικά επανεξετάστηκαν 25 σύνολα κατευθυντήριων γραμμών. Παράλληλα, η Αρχή συνεχίζει να αναπτύσσει μέτρα Επιπέδου 3 μόνο όπου υπάρχει πραγματική εποπτική ανάγκη.

Αναλογικότητα. Η EIOPA ολοκλήρωσε τεχνικές προδιαγραφές για τη συγκλίνουσα εφαρμογή του νέου πλαισίου αναλογικότητας της Solvency II σε όλη την ΕΕ, ιδίως για τις μικρές και μη σύνθετες επιχειρήσεις και ομίλους (SNCGs). Σύμφωνα με την αναλυτική της εκτίμηση, περίπου 660 επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των αιχμάλωτων (captives), ενδέχεται να εμπίπτουν στο πλαίσιο, δηλαδή περίπου το 28% των ασφαλιστικών επιχειρήσεων του ΕΟΧ. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τη σημασία της αποτελεσματικής εφαρμογής, καθώς το πλαίσιο μπορεί να επηρεάσει σημαντικό τμήμα της αγοράς.

Βιωσιμότητα. Η αναθεώρηση της Solvency II εισήγαγε την απαίτηση να καταρτίζουν οι ασφαλιστές σχέδια κινδύνων βιωσιμότητας. Πριν το σχετικό μέτρο Επιπέδου 2 τεθεί σε χαμηλότερη προτεραιότητα, η EIOPA επιδίωξε να αξιοποιήσει υφιστάμενες απαιτήσεις και δεδομένα βιωσιμότητας, αποφεύγοντας νέες περιττές υποχρεώσεις.

Δεδομένα και ψηφιοποίηση. Η Αρχή θεωρεί ότι η ψηφιοποίηση, και ιδίως η τεχνητή νοημοσύνη, προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες μείωσης του διοικητικού βάρους, και υποστηρίζει ένα πλαίσιο που επιτρέπει την υπεύθυνη χρήση των τεχνολογιών αυτών, με ταυτόχρονη διασφάλιση της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας, της προστασίας των καταναλωτών και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Συγκεκριμένα:

• Στο πλαίσιο του DORA, που εφαρμόζεται από τον Ιανουάριο του 2025, η EIOPA περιόρισε τις κατευθυντήριες γραμμές σε τομείς όπου οι εθνικές αρχές εντόπισαν σημαντικές προκλήσεις εφαρμογής.
• Τον Μάρτιο του 2026 δημοσίευσε έγγραφο συζήτησης για πιθανά νομοθετικά και μη νομοθετικά μέτρα για την ανάπτυξη ολοκληρωμένης αναφοράς δεδομένων.
• Σε σχέση με τον Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), συνεργάζεται με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ΤΝ και το Ευρωπαϊκό Γραφείο ΤΝ για τη συνοχή οριζόντιας και τομεακής νομοθεσίας.
• Η Αρχή ακολουθεί προσέγγιση πειραματισμού για την εποπτική χρήση τεχνολογίας. Παραδείγματα αποτελούν το έργο SupTech για τον εντοπισμό του «greenwashing» (SG REFORM) και το εργαλείο εξαγωγής δεδομένων από τα PRIIPs KID, το οποίο εμπλουτίστηκε με δυνατότητες γενετικής τεχνητής νοημοσύνης για μεγαλύτερη ακρίβεια και πληρότητα.

Χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Η EIOPA έχει ξεκινήσει εργασία για να εξεταστεί πώς η τρέχουσα αναφορά παρακολούθησης ρευστότητας μπορεί να μειωθεί ή να αντικατασταθεί από ανάλυση βασισμένη σε δεδομένα της Solvency II. Για την Οδηγία Ανάκαμψης και Εξυγίανσης Ασφαλιστικών Επιχειρήσεων (IRRD), κατά την ανάπτυξη των 19 κατευθυντήριων γραμμών και τεχνικών προτύπων που προβλέπονται, η Αρχή επιδίωξε να ελαχιστοποιήσει το βάρος για τις εθνικές αρχές και τις επιχειρήσεις, λαμβάνοντας υπόψη τα σχόλια από τις δημόσιες διαβουλεύσεις που έγιναν από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2025.

Ο δρόμος προς τα εμπρός

Αναλογικότητα και δεδομένα. Η Συμβουλευτική Επιτροπή για την Αναλογικότητα (ACP) αναπτύσσει μεθοδολογία και κατευθυντήριες αρχές για συνεπή εφαρμογή της αναλογικότητας σε όλες τις ομάδες εργασίας της EIOPA. Όσον αφορά το DORA, η εμπειρία εφαρμογής θα τροφοδοτήσει την αναθεώρηση του 2028, που ενδέχεται να απλοποιήσει τα μητρώα πληροφοριών, την αναφορά περιστατικών κυβερνοασφάλειας και τη διαδικασία ορισμού των κρίσιμων τρίτων παρόχων ICT. Η Αρχή θα ολοκληρώσει μέχρι το τέλος του 2026 την έκθεσή της για την ολοκληρωμένη αναφορά δεδομένων και θα προωθήσει ώστε η μελλοντική αναφορά και δημοσιοποίηση να επιτρέπει αυτόματη εξαγωγή δεδομένων για λύσεις RegTech και SupTech, αξιοποιώντας όπου είναι σκόπιμο το Ευρωπαϊκό Ενιαίο Σημείο Πρόσβασης (ESAP).

Προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων (stress tests). Η EIOPA θα αναβάλει το επόμενο πανευρωπαϊκό stress test «από κάτω προς τα πάνω» για τις ασφαλιστικές από το 2027 στο 2028, ώστε να μειωθεί η πίεση κατά την αρχική εφαρμογή της Solvency II και της IRRD. Παράλληλα ενισχύει τις αναλυτικές της δυνατότητες «από πάνω προς τα κάτω», με στόχο να εξεταστεί μεγαλύτερος κύκλος για τα bottom-up τεστ, που ενδεχομένως θα φτάνει τα τέσσερα έτη ή και περισσότερο. Αναβάλλεται επίσης η επερχόμενη άσκηση για τα ταμεία επαγγελματικών συντάξεων (IORPs), ώστε να υποστηριχθεί η μετάβαση του τομέα από προγράμματα καθορισμένων παροχών σε προγράμματα καθορισμένων εισφορών.

Προστασία καταναλωτή και Στρατηγική Λιανικών Επενδύσεων (RIS). Η EIOPA θα εστιάσει στην εφαρμογή του νέου πλαισίου μέσω τεχνικών συμβουλών προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ρυθμιστικών και εκτελεστικών τεχνικών προτύπων, κατευθυντήριων γραμμών και νέων εργαλείων πληροφορικής. Η προσέγγιση περιλαμβάνει:

• Συντομότερα και πιο απλά νομοθετικά και τεχνικά κείμενα, που θα προσδιορίζουν μόνο ό,τι είναι απαραίτητο για την εφαρμογή.
• Προτίμηση σε συνοπτικές αρχές και κριτήρια με επίκεντρο τα καλά αποτελέσματα για τους καταναλωτές, αντί για λεπτομερείς διαδικασίες, υποχρεωτικούς δείκτες ή εκτενείς απαιτήσεις τεκμηρίωσης, όπου το Επίπεδο 1 το επιτρέπει.
• Για τις νέες γνωστοποιήσεις της Οδηγίας Διανομής Ασφαλίσεων (IDD), αξιοποίηση και συνέπεια με τα υφιστάμενα πρότυπα, όπως το IPID για τις ασφάλειες Γενικών Ασφαλίσεων και το PRIIPs KID, αντί για παράλληλες έννοιες.
• Για το «Value for Money» benchmarking, αξιοποίηση υφιστάμενης δουλειάς και δεδομένων (PRIIPs, Solvency II, εποπτικά δεδομένα), αποφεύγοντας πρόσθετη αναφορά.
• Για τις νέες διασυνοριακές υποχρεώσεις αναφοράς των διαμεσολαβητών, περιορισμός στα ουσιώδη στοιχεία.

Οδηγία Διανομής Ασφαλίσεων (IDD). Ενόψει της μελλοντικής αναθεώρησης της IDD, η EIOPA θα εντοπίσει στοχευμένες ευκαιρίες απλοποίησης, διατηρώντας υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. Εξετάζει επίσης κατά πόσο το διοικητικό βάρος από τους εθνικούς κανόνες «γενικού συμφέροντος» παραμένει αναλογικό προς τους στόχους προστασίας των καταναλωτών, με το αποτέλεσμα να μπορεί να τροφοδοτήσει μελλοντικές προτάσεις. Σε διεθνές επίπεδο, η Αρχή θα στηρίξει πιο συντονισμένη προσέγγιση στην αξιολόγηση των καθεστώτων επαγγελματικού απορρήτου τρίτων χωρών, επιτρέποντας τη χρήση αξιολόγησης ενός κράτους μέλους ως βάσης για τα υπόλοιπα.

Η χάραξη πολιτικής: νωρίτερη εμπλοκή και σωστή χρονική αλληλουχία

Η EIOPA ζητά την προώθηση της απλοποίησης από τα πρώτα στάδια του νομοθετικού κύκλου, με ισχυρές εκτιμήσεις επιπτώσεων που θα περιλαμβάνουν το διοικητικό βάρος και τα αναμενόμενα αποτελέσματα τόσο για τον κλάδο όσο και για τις εποπτικές αρχές. Ζητά νωρίτερη και πιο δομημένη συμμετοχή της ίδιας, ιδίως στους οριζόντιους φακέλους, ώστε η Κομισιόν και οι συννομοθέτες να αξιολογούν καλύτερα την ανάγκη, το εύρος και τη σκοπιμότητα των τεχνικών εντολών. Οι εντολές αυτές πρέπει να είναι ρεαλιστικές, αναλογικές και με σαφή προστιθέμενη αξία, με επαρκείς περιόδους διαβούλευσης και ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα εφαρμογής.

Η Αρχή υποστηρίζει επίσης πιο συστηματική αξιολόγηση της σωρευτικής επίδρασης των νομοθετικών χρονοδιαγραμμάτων. Στόχος είναι να εντοπίζονται περιπτώσεις όπου επικαλυπτόμενες ημερομηνίες εφαρμογής, συμπιεσμένες μεταβατικές περίοδοι ή ταυτόχρονη υλοποίηση μεγάλων πρωτοβουλιών δημιουργούν αδικαιολόγητη πίεση στις εθνικές αρχές, στην ίδια την EIOPA ή στους συμμετέχοντες στην αγορά. Μια πιο συνεκτική αλληλουχία μπορεί να αποφύγει τις «κορυφές» υλοποίησης και να διατηρήσει την εποπτική ικανότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, ο πιο δομημένος διάλογος με τον κλάδο θεωρείται ουσιώδης για να εντοπίζονται τα σημεία όπου προκύπτει πολυπλοκότητα και να βρίσκονται λύσεις εντός του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου.

Εποπτεία: από τη σύγκλιση στην «εποπτική ενότητα»

Το πιο ουσιαστικό ίσως τμήμα του εγγράφου αφορά την εποπτεία. Η EIOPA εισάγει την έννοια της «εποπτικής ενότητας» (supervisory unity), δηλαδή μιας κοινότητας που ενεργεί με κοινή ευρωπαϊκή νοοτροπία, πέρα από τη σύγκλιση. Στην πράξη αυτό σημαίνει συντονισμό των ενεργειών από την αρχή και κοινή χρήση εργαλείων, τεχνογνωσίας και πόρων, με ξεκάθαρες προσδοκίες, συνεπείς εποπτικές προσεγγίσεις και έγκαιρη επιβολή.

Η Αρχή παραδέχεται ωστόσο ότι η εποπτική ενότητα μόνη της μπορεί να μην αρκεί. Θέτει προς εξέταση την ενίσχυση της εντολής του Διοικητικού Συμβουλίου Εποπτών της EIOPA, ώστε, όπου ενδείκνυται και σε εξαιρετικές περιστάσεις, να μπορεί να παρεμβαίνει και να λαμβάνει άμεσα εκτελεστά μέτρα όταν μια εθνική αρχή αδυνατεί ή δεν επιθυμεί να ενεργήσει. Σύμφωνα με την EIOPA, αυτό θα βοηθούσε να αντιμετωπιστούν η πολυπλοκότητα και η επικάλυψη του πολυεπίπεδου εποπτικού πλαισίου.

Η κατευθυντήρια αρχή, όπως τη διατυπώνει, είναι να «εναρμονίζουμε όπου είναι δυνατόν και να συγκεντρώνουμε όπου είναι απαραίτητο». Ως χαρακτηριστικό πεδίο αναφέρεται η εποπτεία της διασυνοριακής ασφαλιστικής δραστηριότητας υπό το καθεστώς της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, όπου μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να ενισχύσει την ενοποίηση της αγοράς, να διασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού και να μειώσει το διοικητικό βάρος.

Συμπέρασμα

Η EIOPA καταλήγει ότι η προσέγγισή της συνδυάζει μέτρα που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη με σαφή ατζέντα για περαιτέρω δράση. Με την ενσωμάτωση της αναλογικότητας, των ισχυρότερων εκτιμήσεων επιπτώσεων, της καλύτερης αξιοποίησης δεδομένων και του στενότερου εποπτικού συντονισμού σε όλο τον κύκλο χάραξης πολιτικής, επιδιώκει μια πιο απλή, ταχύτερη και αποτελεσματικότερη ρύθμιση και εποπτεία, πάντα με άξονα την προστασία των ασφαλισμένων, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, την εποπτική σύγκλιση και την ακεραιότητα της ενιαίας αγοράς.

Τι σημαίνει για την κυπριακή αγορά

Για τους επαγγελματίες του κλάδου στην Κύπρο, όπου η αγορά χαρακτηρίζεται από μικρότερη κλίμακα και αρκετές μικρές επιχειρήσεις, το νέο πλαίσιο αναλογικότητας και οι μειώσεις στην αναφορά μπορεί να έχουν ουσιαστική πρακτική επίδραση. Αντίστοιχα, οι προτάσεις για ενισχυμένη εποπτική συνεργασία και ενδεχόμενη κεντρικοποίηση στη διασυνοριακή δραστηριότητα θα αξίζει να παρακολουθηθούν, καθώς μπορεί να επηρεάσουν τον ρόλο των εθνικών εποπτικών αρχών. Το Cyprus Insurance News θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις.