Ασφαλιστικές Εταιρείες και Venture Capital: Μια Σχέση Δυνατοτήτων αλλά και Περιορισμών

Ακολουθήστε μας στο Linkedin και συνδεθείτε με άλλους επαγγελματίες του κλάδου

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα σοβαρό έλλειμμα στον τομέα των επενδύσεων venture capital, και οι ασφαλιστικές εταιρείες, παρά τα τεράστια κεφάλαια που διαχειρίζονται, δεν μπορούν να αποτελέσουν αυτόματα τη λύση. Αυτό είναι, σε γενικές γραμμές, το κεντρικό μήνυμα μιας νέας έκθεσης της Insurance Europe, της ευρωπαϊκής ομοσπονδίας ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών εταιρειών, η οποία εξετάζει τις ευκαιρίες, τους περιορισμούς και τις πολιτικές προτάσεις για μεγαλύτερη συμμετοχή των ασφαλιστών στο οικοσύστημα καινοτομίας.

Η Ευρώπη «χάνει έδαφος» στο Venture Capital

Τα στοιχεία της έκθεσης είναι αποκαλυπτικά. Οι επενδύσεις venture capital στην ΕΕ αντιστοιχούν σε μόλις 0,3% του ΑΕΠ, δηλαδή λιγότερο από το ένα τρίτο του αντίστοιχου ποσοστού των ΗΠΑ. Το πρόβλημα εντείνεται αν κανείς λάβει υπόψη ότι μεταξύ 2008 και 2021, σχεδόν το 30% των ευρωπαϊκών «μονόκερων» (εταιρειών αξίας άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων) μετακόμισε την έδρα του εκτός ΕΕ, αναζητώντας βαθύτερες αγορές κεφαλαίου, λιγότερη γραφειοκρατία και καλύτερες συνθήκες ανάπτυξης.

Αυτό το χάσμα δεν οφείλεται απαραίτητα σε έλλειψη κεφαλαίων, αλλά στη δομική αδυναμία των ευρωπαϊκών αγορών: ρηχές αγορές ΙΡΟ, περιορισμένη χρηματοδότηση ύστερων σταδίων και κατακερματισμένο ρυθμιστικό περιβάλλον.

Οι ασφαλιστές: Γιγαντιαία κεφάλαια, περιορισμένη «όρεξη» για ρίσκο

Οι ευρωπαϊκές ασφαλιστικές εταιρείες διαχειρίζονται περίπου 9,5 τρισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις, καθιστώντας τες από τους μεγαλύτερους θεσμικούς επενδυτές μακροπρόθεσμου ορίζοντα στον κόσμο. Ωστόσο, η κατανομή τους σε venture capital παραμένει κάτω από το 1% του χαρτοφυλακίου τους.

Γιατί; Η απάντηση βρίσκεται στη φύση του ασφαλιστικού επαγγέλματος. Οι ασφαλιστικές εταιρείες συλλέγουν ασφάλιστρα σήμερα για να πληρώσουν αποζημιώσεις στο μέλλον. Χρειάζονται, επομένως, σταθερές, προβλέψιμες αποδόσεις και άρτια αντιστοίχιση ενεργητικού και παθητικού. Το venture capital, από την άλλη, είναι εγγενώς ασταθές: περίπου 7 στις 10 επενδύσεις «σπόρου» αποτυγχάνουν, ενώ οι αποδόσεις εξαρτώνται συνήθως από ελάχιστες εξαιρετικά επιτυχημένες έξοδοι.

Επιπλέον, το ρυθμιστικό πλαίσιο Φερεγγυότητας ΙΙ (Solvency II) επιβάλλει κεφαλαιακές απαιτήσεις της τάξης του 49% για μετοχικές επενδύσεις μη εισηγμένων εταιρειών, καθιστώντας ακριβό το «στοίχημα» σε νεοφυείς επιχειρήσεις. Η πρόσφατη αναθεώρηση της Οδηγίας κινείται προς μια πιο αναλογική αντιμετώπιση, αλλά η εφαρμογή της σε επίπεδο κρατών μελών παραμένει ανομοιόμορφη.

Τι χρειάζεται για να αλλάξει η εικόνα

Η έκθεση της Insurance Europe δεν περιορίζεται στη διάγνωση του προβλήματος. Προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις:

Πρώτον, η δημιουργία πανευρωπαϊκών πλατφορμών fund-of-funds, με συντονισμό από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, θα επέτρεπε στους ασφαλιστές να επενδύουν με διαφοροποιημένο τρόπο, χωρίς να απαιτείται εξειδικευμένη εσωτερική γνώση που οι περισσότεροι δεν διαθέτουν.

Δεύτερον, τα μοντέλα δημόσιων και ιδιωτικών συνεπενδύσεων, με εγγυήσεις πρώτης ζημίας από αναπτυξιακές τράπεζες όπως η ΕΤΕπ και το ΕΤΕ, μπορούν να μειώσουν τον αντιληπτό κίνδυνο και να «ξεκλειδώσουν» ιδιωτικά κεφάλαια.

Τρίτον, η ανάπτυξη δευτερογενών αγορών για συμμετοχές σε VC funds θα προσέφερε τη ρευστότητα που χρειάζονται οι ασφαλιστές, μειώνοντας τον κίνδυνο «παγίδευσης» κεφαλαίων για πάνω από δέκα χρόνια.

Τέταρτον, η μείωση της ρυθμιστικής κατακερματισμού μεταξύ κρατών μελών και η απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος είναι αναγκαία προϋπόθεση, ώστε η Ευρώπη να γίνει πιο ελκυστικός προορισμός για επενδύσεις καινοτομίας.

Το παράδειγμα που «έδωσε» το Ισραήλ

Η έκθεση αναφέρεται στο πρόγραμμα Yozma του Ισραήλ ως υπόδειγμα επιτυχημένης κρατικής παρέμβασης. Το 1993, η ισραηλινή κυβέρνηση επένδυσε περίπου 100 εκατομμύρια δολάρια για να δημιουργήσει VC funds σε συνεργασία με ιδιώτες επενδυτές. Μέσα σε λίγα χρόνια, ο αριθμός των ενεργών funds εκτοξεύτηκε σε σχεδόν 100, χωρίς κρατική υποστήριξη, και το Ισραήλ μετεξελίχθηκε στο γνωστό «Start-Up Nation». Η αναβίωση του προγράμματος το 2024 (Yozma 2.0) με κεφάλαια 155 εκατομμυρίων δολαρίων έχει ήδη κινητοποιήσει δεσμεύσεις άνω των 365 εκατομμυρίων από ιδιώτες.

Ένα κρίσιμο «ατού» που πρέπει να αξιοποιηθεί

Το βαρυσήμαντο συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι κάθε αύξηση κατά 0,1% στην κατανομή των ασφαλιστικών χαρτοφυλακίων προς το venture capital αντιστοιχεί σε επιπλέον 10 δισεκατομμύρια ευρώ για την ευρωπαϊκή καινοτομία. Το δυναμικό, λοιπόν, είναι τεράστιο, αρκεί να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες.

Η ασφαλιστική βιομηχανία δεν μπορεί, ούτε πρέπει, να μετατραπεί σε επενδυτικό κεφάλαιο υψηλού κινδύνου. Η προστασία των ασφαλισμένων παραμένει η πρώτη προτεραιότητα. Όμως με έξυπνη ρύθμιση, αξιόπιστες δομές και πολιτική βούληση, ένα μέρος από αυτά τα τεράστια κεφάλαια μπορεί να τροφοδοτήσει τις επιχειρήσεις του αύριο, προς όφελος τόσο της οικονομίας όσο και των ίδιων των ασφαλισμένων.