Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) δημοσίευσε στις 6 Νοεμβρίου 2026 την ενημερωμένη Τεχνική Τεκμηρίωση (Technical Documentation) για τον υπολογισμό των καμπυλών επιτοκίων άνευ κινδύνου (RFR), η οποία θα εφαρμοστεί από τις 30 Ιανουαρίου 2027. Η νέα έκδοση ενσωματώνει τα αποτελέσματα της ετήσιας αξιολόγησης για το 2026, αναθεωρεί τη λίστα των σχετικών νομισμάτων και αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο κοινοποιούνται οι βασικές παράμετροι.
Τι είναι και γιατί έχει σημασία
Οι καμπύλες RFR χρησιμοποιούνται από τις ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές επιχειρήσεις για τον υπολογισμό των τεχνικών προβλέψεων. Η EIOPA τις δημοσιεύει σύμφωνα με το άρθρο 77e(1) της Οδηγίας Solvency II, με στόχο τον συνεπή υπολογισμό των τεχνικών προβλέψεων σε όλη την Ευρώπη. Η Τεχνική Τεκμηρίωση εξηγεί με διαφάνεια πώς προκύπτουν οι καμπύλες, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να μπορούν να ακολουθήσουν και να αναπαράγουν τους υπολογισμούς.
Γιατί χρειαζόταν νέα έκδοση
Η προηγούμενη έκδοση του Μαΐου 2026 ενσωμάτωνε τις τροποποιήσεις της Οδηγίας Solvency II και του Κατ’ Εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2015/35. Οι αλλαγές αυτές επηρέασαν βασικά στοιχεία της μεθοδολογίας, ιδίως τις τεχνικές παρεμβολής και προέκτασης και την προσαρμογή μεταβλητότητας (VA), η οποία πλέον καθορίζεται ανά επιχείρηση. Λόγω του χρόνου δημοσίευσής της, εκείνη η έκδοση δεν περιείχε τα αποτελέσματα της αξιολόγησης βάθους, ρευστότητας και διαφάνειας (DLT) ούτε την ετήσια ενημέρωση των αντιπροσωπευτικών χαρτοφυλακίων, καθώς οι τακτικές αυτές ενημερώσεις γίνονται αργότερα μέσα στη χρονιά, όταν γίνουν διαθέσιμα τα δεδομένα.
Η νέα έκδοση περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης DLT του 2026, με τον καθορισμό των πρώτων σημείων εξομάλυνσης (FSP) και των βαρών για τον υπολογισμό του τελευταίου ρευστού προθεσμιακού επιτοκίου (LLFR). Περιλαμβάνει επίσης την ολοκληρωμένη περιγραφή της κατασκευής των αντιπροσωπευτικών χαρτοφυλακίων, με τον τρόπο αντιμετώπισης των ελλιπών δεδομένων, τα αποτελέσματα της ενημέρωσης των χαρτοφυλακίων για το 2026 και τις νέες «παγωμένες» ταμειακές ροές, το ισχύον ποσοστό για το ευρώ στο κριτήριο υπολειπόμενου όγκου και το ενισχυμένο κριτήριο για τη συνάφεια των νομισμάτων. Ενσωματώνει ακόμη τα σχόλια των ενδιαφερόμενων φορέων που ελήφθησαν για την προηγούμενη έκδοση.
Τρία νομίσματα βγαίνουν από τη λίστα
Το ενισχυμένο κριτήριο συνάφειας οδήγησε στην αφαίρεση του κολομβιανού πέσο (COP), του δολαρίου του Χονγκ Κονγκ (HKD) και του νέου δολαρίου της Ταϊβάν (TWD) από τη λίστα των σχετικών νομισμάτων από τις 30 Ιανουαρίου 2027. Η EIOPA επιλέγει τα νομίσματα για τα οποία δημοσιεύει στοιχεία με βάση τρία κριτήρια: όλα τα νομίσματα του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, όλα τα νομίσματα της G7 και τα υπόλοιπα νομίσματα εκτός του Χώρου, εφόσον υπάρχουν στοιχεία για τη σημασία τους για τον ευρωπαϊκό ασφαλιστικό τομέα και αξιόπιστα δημόσια δεδομένα αγοράς. Για τα νομίσματα εκτός του Χώρου η σημασία εκτιμάται ξεχωριστά για μεμονωμένες επιχειρήσεις και για ομίλους, με δείκτες όπως η συμβολή του νομίσματος τουλάχιστον κατά 0,1% στο σύνολο των τεχνικών προβλέψεων και η έκθεση τουλάχιστον τριών επιχειρήσεων ή ομίλων κατά τουλάχιστον 1% των τεχνικών προβλέψεών τους. Η λίστα επανεξετάζεται κάθε χρόνο και οι αλλαγές ανακοινώνονται τρεις μήνες πριν από την εφαρμογή τους.
Μετά την αλλαγή, οι σχετικές νομισματικές μονάδες είναι δεκαέξι: το ευρώ, το ελβετικό φράγκο, η τσεχική κορώνα, η δανική κορώνα, το φιορίνι της Ουγγαρίας, η κορώνα της Ισλανδίας, η νορβηγική κορώνα, το ζλότι της Πολωνίας, το λέου της Ρουμανίας και η σουηδική κορώνα από τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και το αυστραλιανό δολάριο, το καναδικό δολάριο, το γουάν της Κίνας, η στερλίνα, το γιεν και το δολάριο ΗΠΑ από τις υπόλοιπες χώρες.
Για τα τρία νομίσματα που αφαιρούνται, η EIOPA δημοσιεύει ξεχωριστό σύνολο προτεινόμενων παραμέτρων, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να υπολογίζουν τις αντίστοιχες καμπύλες. Για την COP και το TWD οι καμπύλες βασίζονται σε κρατικά ομόλογα, με σημείο εξομάλυνσης τα 10 έτη και τελικό προθεσμιακό επιτόκιο (UFR) 4,2% και 3,3% αντίστοιχα. Για το HKD βασίζονται σε swaps, με σημείο εξομάλυνσης τα 5 έτη και UFR 3,3%. Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα αγοράς για ένα νόμισμα, η τεκμηρίωση προβλέπει διάλογο μεταξύ των επιχειρήσεων και των εποπτικών αρχών για την εξαγωγή κατάλληλων στοιχείων.
Η αναθεώρηση του κριτηρίου συνάφειας συνδέεται και με αλλαγή στον υπολογισμό της προσαρμογής πιστωτικού κινδύνου (CRA). Σύμφωνα με την τεκμηρίωση, για τα νομίσματα της τρίτης κατηγορίας υπολογισμού, αν ο αριθμός τους είναι μικρότερος από τέσσερα, η CRA ορίζεται σε 35 μονάδες βάσης. Σε κάθε περίπτωση, η CRA κινείται σε ζώνη από 10 έως 35 μονάδες βάσης και στρογγυλοποιείται στην πλησιέστερη μονάδα βάσης. Η CRA δεν εφαρμόζεται σε καμπύλες που βασίζονται σε overnight indexed swaps (OIS).
Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης DLT του 2026
Η αξιολόγηση DLT καθορίζει, για κάθε νόμισμα, τις διάρκειες για τις οποίες η αγορά θεωρείται βαθιά, ρευστή και διαφανής. Για τα swaps, τα κριτήρια είναι ο μέσος ημερήσιος αριθμός συναλλαγών να ανέρχεται σε τουλάχιστον 10 και το μέσο ημερήσιο ονομαστικό ποσό σε τουλάχιστον 50 εκατομμύρια ευρώ. Για να υπάρχει σταθερότητα, μια αγορά που θεωρούνταν ρευστή χαρακτηρίζεται μη ρευστή μόνο αν βρίσκεται τουλάχιστον 20% κάτω από ένα από τα δύο όρια, ενώ μια αγορά που θεωρούνταν μη ρευστή χαρακτηρίζεται ρευστή μόνο αν βρίσκεται τουλάχιστον 20% πάνω από τα όρια για δύο συνεχόμενα έτη. Για τα κρατικά ομόλογα των νομισμάτων του Χώρου εκτός του ευρώ, την αξιολόγηση διενεργούν οι εθνικές εποπτικές αρχές με κοινό πλαίσιο, χωρίς αυστηρά όρια.
Για το ευρώ, οι διάρκειες που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή της καμπύλης είναι πλέον από 1 έως 15 έτη και, επιπλέον, 20, 25, 30, 40 και 50 έτη. Η προηγούμενη περίοδος, έως τις 29 Ιανουαρίου 2027, χρησιμοποιούσε τα swaps από 1 έως 15 έτη και τα 20 έτη. Το FSP του ευρώ είναι τα 20 έτη και τα βάρη για τον υπολογισμό του LLFR κατανέμονται ως εξής: 29% στα 20 έτη, 7% στα 25, 57% στα 30, 4% στα 40 και 3% στα 50 έτη.
Σημαντικές αλλαγές στα σημεία DLT εμφανίζονται και σε άλλα νομίσματα. Στο γιεν, από τα swaps OIS με διάρκειες 1 έως 3, 5, 7, 10, 20 και 30 έτη, η καμπύλη θα βασίζεται σε διάρκειες 1 έως 12, 15, 20, 25 και 30 έτη, με FSP τα 20 έτη. Στο δολάριο ΗΠΑ το FSP είναι τα 20 έτη, με βάρη 25%, 5% και 70% για τα 20, 25 και 30 έτη. Στη στερλίνα, από τα OIS με διάρκειες 1 έως 13, 15, 20, 25, 30, 40 και 50 έτη, οι διάρκειες γίνονται 1 έως 10, 12, 15, 20, 25 και 30 έτη, με FSP τα 30 έτη. Στο αυστραλιανό δολάριο διαγράφεται το σημείο των 11 ετών, με FSP τα 10 έτη και βάρος 87% στα 10 έτη. Στο καναδικό δολάριο προστίθενται τα 7 και 8 έτη, με FSP τα 10 έτη και βάρη 89% στα 10 και 11% στα 30 έτη. Στο κινεζικό γουάν, από τα swaps 1, 5 και 10 ετών, η καμπύλη βασίζεται πλέον σε διάρκειες 1 έως 5 έτη, με FSP τα 5 έτη. Στη νορβηγική κορώνα προστίθεται το 1 έτος, ενώ στο φιορίνι της Ουγγαρίας οι διάρκειες περιορίζονται από 1 έως 15 σε 1 έως 10 έτη. Στο ζλότι της Πολωνίας η καμπύλη μεταβαίνει από κρατικά ομόλογα 1 έως 10 ετών σε swaps με διάρκειες 1, 2, 3, 5 και 10 έτη, ενώ στην κορώνα της Ισλανδίας οι διάρκειες γίνονται 1, 2, 4 και 9 έτη, με FSP τα 9 έτη.
Παράμετροι για την προέκταση των καμπυλών
Μετά το FSP, οι καμπύλες προεκτείνονται ώστε τα προθεσμιακά επιτόκια να συγκλίνουν προς το τελικό προθεσμιακό επιτόκιο (UFR). Για το ευρώ το UFR ανέρχεται σε 3,3%, ενώ για το ελβετικό φράγκο σε 2,3%, για το γιεν σε 3,2% και για το φιορίνι της Ουγγαρίας σε 4,2%. Η ταχύτητα σύγκλισης καθορίζεται από την παράμετρο α, η οποία ανέρχεται κανονικά σε 11% για όλα τα νομίσματα και σε 40% για τη σουηδική κορώνα. Όπου επιτρέπεται ο μεταβατικός μηχανισμός της σταδιακής εφαρμογής, η παράμετρος ανέρχεται το 2027 σε 20% για τα περισσότερα νομίσματα και σε 70% για τη σουηδική κορώνα. Στη συνέχεια μειώνεται σταδιακά, με 18,2% το 2028, 16,4% το 2029, 14,6% το 2030 και 12,8% το 2031 (64%, 58%, 52% και 46% για τη σουηδική κορώνα), ώστε από το 2032 να φτάσει στο 11% και στο 40% αντίστοιχα.
Στο νόμισμα της Δανίας, η καμπύλη βασίζεται στα στοιχεία του ευρώ, καθώς το νόμισμα είναι συνδεδεμένο με αυτό, και η προσαρμογή νομισματικού κινδύνου (CURA) ανέρχεται σε 1 μονάδα βάσης.
Αντιπροσωπευτικά χαρτοφυλάκια και «παγωμένες» ταμειακές ροές
Η ενημέρωση των αντιπροσωπευτικών χαρτοφυλακίων βασίζεται σε στοιχεία εποπτικής αναφοράς Solvency II που αφορούν την 31η Δεκεμβρίου 2025. Τα χαρτοφυλάκια αυτά αποτελούν τη βάση για τον υπολογισμό των διορθωμένων για τον κίνδυνο περιθωρίων (RCS), που χρησιμοποιούνται στην προσαρμογή μεταβλητότητας. Τα RCS υπολογίζονται για όλα τα σχετικά νομίσματα και, ξεχωριστά, για κάθε χώρα της ευρωζώνης, και δημοσιεύονται μηνιαία. Η προσαρμογή μεταβλητότητας για κάθε νόμισμα προκύπτει από το 85% του γινομένου του δείκτη ευαισθησίας στο πιστωτικό περιθώριο της επιχείρησης (CSSR) επί το RCS, ενώ δεν υπάρχει προσαρμογή μεταβλητότητας σε επίπεδο ομίλου.
Νέο στοιχείο της φετινής ενημέρωσης είναι οι «παγωμένες» ταμειακές ροές. Για κάθε υποθετικό ομόλογο μηδενικού τοκομεριδίου των χαρτοφυλακίων αναφοράς, η ταμειακή ροή προσδιορίζεται με βάση τις αποδόσεις στο τέλος του προηγούμενου έτους και παραμένει σταθερή, μαζί με τη διάρκεια, έως την επόμενη ενημέρωση των χαρτοφυλακίων. Μεταβάλλονται μόνο οι αποδόσεις της αγοράς.
Τα στοιχεία παρουσιάζουν και τη σύνθεση των χαρτοφυλακίων, ως ποσοστό της συνολικής προσαρμοσμένης αγοραίας αξίας. Στο χαρτοφυλάκιο του ευρώ, τα κρατικά ομόλογα αντιστοιχούν στο 22,0% και τα εταιρικά στο 39,3%. Η Κύπρος εντάσσεται στις χώρες της ευρωζώνης και οι καμπύλες που την αφορούν βασίζονται στα swaps του ευρώ. Το χαρτοφυλάκιο που αντιστοιχεί στην κυπριακή αγορά αποτελείται κατά 19,8% από κρατικά και κατά 35,2% από εταιρικά ομόλογα.
Το κριτήριο υπολειπόμενου όγκου
Το FSP κάθε νομίσματος είναι η μεγαλύτερη διάρκεια που είναι DLT και για την οποία το ποσοστό των εκκρεμών ομολόγων με την ίδια ή μεγαλύτερη διάρκεια, επί του συνόλου των ομολόγων του νομίσματος, είναι αρκετά υψηλό. Το ποσοστό αυτό για το ευρώ υπολογίστηκε σε 9,5% και ισχύει και για τα υπόλοιπα νομίσματα των οποίων το τελευταίο ρευστό σημείο στις 29 Ιανουαρίου 2027 είναι 20 έτη ή περισσότερο. Για όλα τα άλλα νομίσματα το ποσοστό ισούται με το μισό, δηλαδή 4,75%.
Νέος τρόπος δημοσίευσης των παραμέτρων
Από εδώ και στο εξής, οι προτεινόμενες παράμετροι για την κατασκευή των καμπυλών όλων των σχετικών νομισμάτων θα κοινοποιούνται μέσω ξεχωριστού αρχείου Excel. Περιλαμβάνει, για κάθε νόμισμα, τα σημεία DLT και τα βάρη του LLFR, την προσαρμογή νομισματικού κινδύνου, το είδος του μέσου που χρησιμοποιείται (κρατικά ομόλογα, swaps ή OIS), τη συχνότητα των swaps, το FSP, το UFR και την παράμετρο α της σταδιακής εφαρμογής. Τα στοιχεία των χαρτοφυλακίων δημοσιεύονται σε δεύτερο αρχείο, ενώ για τα τρία νομίσματα που αφαιρούνται υπάρχει τρίτο.
Η EIOPA δημοσιεύει τα τεχνικά στοιχεία των καμπυλών κάθε μήνα. Τα δεδομένα αγοράς λαμβάνονται την πρώτη εργάσιμη ημέρα του μήνα και η τελική δημοσίευση γίνεται την τρίτη εργάσιμη ημέρα. Η επόμενη δημοσίευση προγραμματίζεται για τις 3 Δεκεμβρίου 2026. Τα τεχνικά αρχεία μπορούν πλέον να παρακολουθούνται και μέσω νέας υπηρεσίας RSS στην ιστοσελίδα της EIOPA.
Τι σημαίνει για τις επιχειρήσεις
Οι ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές επιχειρήσεις που υπολογίζουν τις τεχνικές προβλέψεις τους με βάση τις καμπύλες της EIOPA θα χρειαστεί να λάβουν υπόψη τα νέα σημεία DLT και τις παραμέτρους, τα ενημερωμένα χαρτοφυλάκια και το αναθεωρημένο κριτήριο συνάφειας νομισμάτων από τις 30 Ιανουαρίου 2027. Όσες έχουν έκθεση στα τρία νομίσματα που αφαιρούνται από τη λίστα θα βασιστούν στο ειδικό σύνολο παραμέτρων. Η EIOPA επισημαίνει ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να τροποποιήσει και να αναδημοσιεύσει τα τεχνικά στοιχεία μετά τη δημοσίευσή τους.
