Καθώς προχωρούν οι διαπραγματεύσεις για την πρόταση Digital Omnibus της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Insurance Europe απευθύνει έκκληση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο να διατηρήσουν τη διευκρίνιση του Άρθρου 22 του GDPR, η οποία αφορά τις αυτοματοποιημένες αποφάσεις. Όπως τονίζει η ευρωπαϊκή ομοσπονδία των ασφαλιστικών εταιρειών, το τελικό κείμενο πρέπει να βελτιώνει ουσιαστικά τη νομική ασφάλεια για τις επιχειρήσεις, στηρίζοντας ταυτόχρονα την καινοτομία και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.
Ένα απλό παράδειγμα από την καθημερινότητα
Ας φανταστούμε έναν πελάτη που θέλει να αγοράσει ασφάλεια αυτοκινήτου αποκλειστικά μέσα από μια εφαρμογή στο κινητό του. Συμπληρώνει τα απαραίτητα στοιχεία, ο ασφαλιστής αξιολογεί αυτόματα την αίτηση, υπολογίζει το ασφάλιστρο και το συμβόλαιο μπορεί να ενεργοποιηθεί άμεσα.
Πρόκειται για το είδος της γρήγορης και εύχρηστης υπηρεσίας που οι καταναλωτές αναμένουν όλο και περισσότερο. Η αυτοματοποίηση επιτρέπει άμεσες προσφορές, ταχύτερη απόκτηση κάλυψης και πιο γρήγορη διεκπεραίωση απλών αποζημιώσεων.
Πού βρίσκεται το πρόβλημα
Το Άρθρο 22 του GDPR επιτρέπει ήδη στις εταιρείες να χρησιμοποιούν αποκλειστικά αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων χωρίς τη συγκατάθεση του πελάτη, όταν αυτή είναι αναγκαία για τη σύναψη ή την εκτέλεση μιας σύμβασης. Η δυσκολία έγκειται στο πώς ερμηνεύεται η λέξη «αναγκαία».
Ορισμένες αρχές υιοθετούν πολύ στενή προσέγγιση: αν μια ίδια εκτίμηση θα μπορούσε θεωρητικά να γίνει από άνθρωπο, η αυτοματοποίηση δεν θεωρείται απαραίτητη. Τότε ο ασφαλιστής μπορεί να αναγκαστεί να στηριχθεί στη συγκατάθεση του πελάτη. Η συγκατάθεση όμως δεν είναι απλό ζήτημα, αφού μπορεί να ανακληθεί και, σύμφωνα με ορισμένες αρχές, ισχύει μόνο εφόσον προσφέρεται και εναλλακτική με ανθρώπινη εμπλοκή.
Κατά την Insurance Europe, η ερμηνεία αυτή δεν αντικατοπτρίζει τον τρόπο λειτουργίας των σύγχρονων ψηφιακών υπηρεσιών. Δημιουργεί νομική αβεβαιότητα και ρίσκο για εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε όλη την ΕΕ, καθιστά τις ψηφιακές υπηρεσίες πιο δύσκολες και ακριβές στην ανάπτυξή τους και αποθαρρύνει επενδύσεις σε ταχύτερες, απλούστερες και ενδεχομένως πιο προσιτές τεχνολογίες που θα ωφελούσαν τους καταναλωτές. Το ζήτημα, όπως επισημαίνεται, ξεπερνά μία και μόνη εφαρμογή ασφάλισης αυτοκινήτου.
Η διευκρίνιση της Κομισιόν
Το Digital Omnibus προσφέρει την ευκαιρία να ξεκαθαριστεί πότε οι πάροχοι μπορούν να βασίζονται σε αυτοματοποιημένες διαδικασίες για την παροχή μιας υπηρεσίας. Η πρόταση της Κομισιόν αναγνωρίζει ότι μια αυτοματοποιημένη διαδικασία μπορεί να είναι αναγκαία για τη σύναψη ή την εκτέλεση σύμβασης, ακόμη και όταν θεωρητικά θα μπορούσε να υπάρξει εναλλακτική με ανθρώπινη παρέμβαση.
Στο παράδειγμα της ασφάλισης αυτοκινήτου, αυτό σημαίνει ότι η αυτόματη διαδικασία θα εξακολουθεί να θεωρείται αναγκαία για την παροχή της ψηφιακής υπηρεσίας, έστω και αν ένα πρόσωπο θα μπορούσε να κάνει την ίδια αξιολόγηση χειροκίνητα.
Σύμφωνα με την Insurance Europe, η διευκρίνιση αυτή θα:
- ενισχύσει τη νομική ασφάλεια σε ολόκληρη την ΕΕ,
- προωθήσει πιο συνεπή εφαρμογή των κανόνων,
- στηρίξει την καινοτομία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό,
- διευκολύνει την ανάπτυξη φιλικών προς τον καταναλωτή ψηφιακών υπηρεσιών.
Οι δικλίδες προστασίας παραμένουν
Κρίσιμο σημείο είναι ότι οι καταναλωτές θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν όλες τις εγγυήσεις του Άρθρου 22 του GDPR, δηλαδή το δικαίωμα σε ανθρώπινη παρέμβαση, το δικαίωμα να εκφράσουν τη γνώμη τους και το δικαίωμα να αμφισβητήσουν μια απόφαση. Η αρχή που προτείνεται είναι απλή: η ύπαρξη μιας πιθανής ανθρώπινης εναλλακτικής δεν πρέπει από μόνη της να εμποδίζει την αυτοματοποίηση να θεωρηθεί αναγκαία.
Έκκληση προς τους συννομοθέτες
Η Insurance Europe καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να διατηρήσουν το Άρθρο 3(7) του Digital Omnibus, το οποίο διευκρινίζει το Άρθρο 22 του GDPR. Όπως σημειώνει, η διατήρησή του θα βοηθήσει να ξεκλειδωθεί η καινοτομία, να ενισχυθεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός και να αποκτήσουν οι επιχειρήσεις τη νομική βεβαιότητα που απαιτείται για να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες, χωρίς να μειώνεται το υφιστάμενο επίπεδο προστασίας των καταναλωτών.
Τι σημαίνει για την ασφαλιστική αγορά
Για τους ασφαλιστές και τους διαμεσολαβητές, η ψηφιακοποίηση αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της εξυπηρέτησης πελατών. Η σαφήνεια των κανόνων γύρω από τις αυτοματοποιημένες διαδικασίες θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό πόσο γρήγορα και με ποιο κόστος θα μπορούν να αναπτυχθούν νέες ψηφιακές λύσεις, και τελικά τι θα κερδίζει ο καταναλωτής σε ταχύτητα, ευκολία και τιμή.
Η Insurance Europe έχει δημοσιεύσει σχετικό κείμενο θέσεων με τίτλο «Clarifying Article 22 of the GDPR to support innovation while preserving consumer safeguards», το οποίο εξηγεί αναλυτικά γιατί η μεγαλύτερη νομική βεβαιότητα είναι σημαντική τόσο για τους ασφαλιστές όσο και για τους καταναλωτές.
