Στεγαστική κρίση: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει νέο πλαίσιο για βραχυχρόνιες μισθώσεις και κενές κατοικίες

Ακολουθήστε μας στο Linkedin και συνδεθείτε με άλλους επαγγελματίες του κλάδου

Νομοθετική πρόταση που θα εξεταστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο φέρνει η Κομισιόν, με στόχο να δώσει στις εθνικές και τοπικές αρχές τα εργαλεία για να αντιμετωπίσουν το έντονο πρόβλημα της στέγασης.

Νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο που θα διευκολύνει τις εθνικές και τοπικές αρχές να αντιμετωπίζουν τη στεγαστική κρίση πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα επιβολής περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τη λήψη μέτρων για κενές και δεύτερες κατοικίες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Κεντρικός στόχος είναι η αύξηση της διαθεσιμότητας κατοικιών και η προστασία της οικονομικά προσιτής στέγασης στις περιοχές που δέχονται τις μεγαλύτερες πιέσεις.

Η προτεινόμενη πράξη για την οικονομικά προσιτή στέγαση επιδιώκει να αποσαφηνίσει πότε και πώς μπορούν να παρεμβαίνουν οι αρμόδιες αρχές, χωρίς τα μέτρα τους να έρχονται σε αντίθεση με τους κανόνες της ενιαίας αγοράς. Πρόκειται για νομοθετική πρόταση που θα εξεταστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, και όχι για κανόνες που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ.

Σύμφωνα με το τελευταίο Ευρωβαρόμετρο που επικαλείται η Επιτροπή, περισσότεροι από τους μισούς κατοίκους των πόλεων θεωρούν τη στέγαση άμεσο και επείγον πρόβλημα στον τόπο διαμονής τους. Παράλληλα, η έλλειψη προσιτής κατοικίας περιορίζει τις δυνατότητες μετακίνησης για εργασία και σπουδές, με αρνητικές συνέπειες για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Πότε και πώς μπορούν να περιοριστούν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις

Η πρόταση εισάγει κοινή μεθοδολογία για τον εντοπισμό «περιοχών υπό στεγαστική πίεση». Οι αρχές που επιλέγουν να παρέμβουν θα πρέπει να τεκμηριώνουν ότι η συγκεκριμένη χρήση κατοικιών επιδεινώνει το πρόβλημα και ότι τα μέτρα που λαμβάνουν είναι στοχευμένα, αναγκαία και αναλογικά.

Για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι περιορισμοί θα πρέπει να αφορούν δραστηριότητες που μειώνουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών για μακροχρόνια χρήση, κυρίως λόγω της κλίμακας, της συχνότητας ή του εμπορικού χαρακτήρα τους.

Πριν από την επιβολή οποιουδήποτε περιορισμού, οι αρχές θα πρέπει να αποδεικνύουν δύο βασικές προϋποθέσεις: πρώτον, ότι η δραστηριότητα είχε σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα ή την οικονομική προσιτότητα της στέγασης για τουλάχιστον τρία χρόνια, και δεύτερον, ότι λιγότερο περιοριστικά μέτρα δεν θα ήταν εξίσου αποτελεσματικά.

Παράλληλα, θα πρέπει να εφαρμόζεται ο υφιστάμενος ευρωπαϊκός κανονισμός για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, που περιλαμβάνει τις απαιτήσεις καταχώρισης και την αφαίρεση ή απενεργοποίηση μη συμμορφούμενων καταχωρίσεων.

Τι ισχύει για δεύτερες κατοικίες και κενά ακίνητα

Το προτεινόμενο πλαίσιο καλύπτει επίσης μέτρα που αφορούν την απόκτηση ή τη χρήση οικιστικών ακινήτων, όπως παρεμβάσεις για τις δεύτερες κατοικίες και για ακίνητα που παραμένουν κενά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ορίζεται ρητά ότι οι όροι που συνδέονται με την απόκτηση ακινήτου δεν μπορούν να εφαρμόζονται αναδρομικά, ενώ απαιτούνται κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις. Για τα μακροχρόνια κενά ακίνητα, τα μέτρα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη δικαιολογημένες περιόδους κατά τις οποίες ένα ακίνητο δεν κατοικείται.

Οι αποφάσεις παραμένουν στις εθνικές και τοπικές αρχές

Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι η απόφαση για το αν και πώς θα ληφθούν μέτρα παραμένει αποκλειστικά σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Το κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο στοχεύει στην παροχή μεγαλύτερης νομικής σαφήνειας, καθώς αρκετά κράτη-μέλη έχουν ήδη αντιμετωπίσει νομικές αμφισβητήσεις ως προς τη συμβατότητα των στεγαστικών παρεμβάσεών τους με το δίκαιο της ΕΕ. Τα μέτρα θα πρέπει να στηρίζονται σε στοιχεία, να επανεξετάζονται τακτικά και να συνοδεύονται από δράσεις αύξησης της προσφοράς κατοικιών.

Ταχύτερες άδειες, ανακαινίσεις και αλλαγές χρήσης

Τη νομοθετική πρόταση συνοδεύει σύσταση για την ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών στις περιοχές με τις μεγαλύτερες ανάγκες. Μεταξύ των παρεμβάσεων που προωθούνται συγκαταλέγονται η επιτάχυνση του σχεδιασμού και της αδειοδότησης νέων κατασκευών και ανακαινίσεων, η αλλαγή χρήσης υφιστάμενων κτιρίων και η διευκόλυνση επενδύσεων. Οι αρχές ενθαρρύνονται να οργανώσουν τις προσπάθειές τους μέσα από σχέδια επιτάχυνσης της στέγασης.

Φον ντερ Λάιεν: «Ζήτημα δικαιοσύνης»

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συνέδεσε την πρωτοβουλία με τη δέσμευση που είχε αναλάβει έναν χρόνο νωρίτερα. Τόνισε ότι εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες και φοιτητές αδυνατούν να καλύψουν το κόστος κατοικίας εκεί όπου εργάζονται ή σπουδάζουν, και χαρακτήρισε την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή στέγαση «ζήτημα δικαιοσύνης».

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρωπαϊκό σχέδιο οικονομικά προσιτής στέγασης, μαζί με τις παρεμβάσεις για τις κρατικές ενισχύσεις και την ευρωπαϊκή στρατηγική κατασκευής κατοικιών. Συμπληρώνει τους υφιστάμενους κανόνες για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι οποίοι, σύμφωνα με την Επιτροπή, εφαρμόζονται από τον Μάιο του 2026 και αφορούν κυρίως τη διαφάνεια και την πρόσβαση σε δεδομένα.