Η EIOPA δημοσίευσε στις 27 Οκτωβρίου 2026 Staff Paper με πλαίσιο τεσσάρων πυλώνων, για να εφαρμόζουν οι εποπτικές αρχές συμπεριφορικές γνώσεις στην εποπτεία της συμπεριφοράς στην αγορά. Στόχος είναι καλύτερα αποτελέσματα για τους καταναλωτές. Το έγγραφο αφορά τις εταιρείες, τους διαμεσολαβητές και την Κύπρο, όπου η εποπτεία των ασφαλιστικών βρίσκεται σε φάση αλλαγών.
Τι προτείνει το πλαίσιο
Οι τέσσερις πυλώνες είναι οι εξής: ο ορισμός και η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων για τους καταναλωτές, η κατανόηση της πραγματικής συμπεριφοράς τους, η εξέταση παρεμβάσεων σε διαφορετικά επίπεδα και ο συνδυασμός μεθόδων συλλογής στοιχείων.
Η EIOPA παραθέτει τρία παραδείγματα από τη δουλειά της: το χάσμα ασφαλιστικής προστασίας από φυσικές καταστροφές, την ασφάλιση πιστωτικής προστασίας μέσω τραπεζών και τη διαδικασία πώλησης επενδυτικών ασφαλιστικών προϊόντων. Το κείμενο εκφράζει τις απόψεις του προσωπικού της EIOPA και, σύμφωνα με την EIOPA, λειτουργεί ως πρακτικός οδηγός χωρίς να επιβάλλει νέες υποχρεωτικές απαιτήσεις στις εποπτικές αρχές. Ιταλικό δημοσίευμα το συνοψίζει ως εξής: ο έλεγχος συμμόρφωσης παραμένει σημαντικός αλλά δεν αρκεί, και η προσοχή πρέπει να επεκτείνεται στα αποτελέσματα για τον πελάτη σε όλον τον κύκλο ζωής του προϊόντος.
Πιστωτική προστασία: τι έδειξε ο προηγούμενος έλεγχος
Το παράδειγμα δεν είναι καινούργιο για την EIOPA. Στον θεματικό της έλεγχο του 2022, οι προμήθειες προς τις τράπεζες για την περίοδο 2018-2020 κυμαίνονταν από 40% έως 90% των εγγεγραμμένων ασφαλίστρων στα περισσότερα συμβόλαια πιστωτικής προστασίας για πιστωτικές κάρτες. Το 83% των τραπεζών πουλούσε το προϊόν δεσμευμένο με το πιστωτικό προϊόν. Η Αρχή προειδοποίησε τότε τους ασφαλιστές και τις τράπεζες, με το ενδεχόμενο εποπτικών μέτρων.
Στην παρακολούθηση που ακολούθησε, η συλλογή στοιχείων από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο του 2024 αφορούσε 118 επιχειρήσεις. Η EIOPA βρήκε ότι οι αγορές με ισχυρά εποπτικά μέτρα ή συγκεκριμένες ενέργειες των εταιρειών βελτίωσαν τους δείκτες, ενώ οι αγορές χωρίς σημαντική εποπτική δράση δεν είχαν πρόοδο ή επιδείνωση το 2023. Στα έγγραφα που εξετάστηκαν δεν εντοπίστηκαν στοιχεία ειδικά για την Κύπρο.
Η κυπριακή αγορά πάντως έχει τραπεζικό αποτύπωμα. Ο διευθύνων σύμβουλος της Τράπεζας Κύπρου Πανίκος Νικολάου ανέφερε, μετά την απόκτηση της Εθνικής Ασφαλιστικής Κύπρου, ότι οι πωλήσεις γενικών ασφαλειών αυξήθηκαν 13% σε ετήσια βάση και τα μη επιτοκιακά έσοδα αντιστοιχούν στο 30% των εσόδων της τράπεζας. Σύμφωνα με δημοσίευμα, οι τραπεζικοί όμιλοι ενισχύουν την παρουσία τους στον κλάδο.
Το κλιματικό χάσμα και η θέση της Κύπρου
Το dashboard της EIOPA συγκεντρώνει στοιχεία για οικονομικές και ασφαλισμένες ζημίες, εκτιμήσεις κινδύνου και ασφαλιστική κάλυψη από 30 ευρωπαϊκές χώρες. Σε δύο εκδόσεις του, η Κύπρος εμφανίζεται στις χώρες που πρέπει να παρακολουθούνται, με βαθμολογία 2,5. Χώρα με χάσμα θεωρείται εκείνη με βαθμολογία από 3 και πάνω. Η Κύπρος βρίσκεται δηλαδή κάτω από το όριο, αλλά όχι εκτός ραντάρ.
Η EIOPA υποστηρίζει ότι η κατανόηση του τρόπου που οι καταναλωτές παίρνουν χρηματοοικονομικές αποφάσεις μπορεί να εξηγήσει γιατί ορισμένοι παραμένουν ανεπαρκώς ασφαλισμένοι απέναντι σε φυσικές καταστροφές.
Ποιος εποπτεύει σήμερα
Στο τέλος του 2025 δραστηριοποιούνταν στην Κύπρο 29 ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές επιχειρήσεις, υπό την Υπηρεσία Ελέγχου Ασφαλιστικών Εταιρειών, που υπάγεται στο υπουργείο Οικονομικών. Ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός δήλωσε ότι έχει συμφωνηθεί η Κεντρική Τράπεζα να αναλάβει από το 2029 την εποπτεία των ασφαλιστικών εταιρειών. Δημοσίευμα του «Πολίτη» πριν από δύο εβδομάδες σημείωνε ότι δεν υπάρχουν νεότερα για τη μεταφορά.
Τι σημαίνει για την κυπριακή αγορά
Το Staff Paper δεν δεσμεύει την Υπηρεσία Ελέγχου ούτε τις τράπεζες. Δείχνει όμως προς τα πού κινείται η ευρωπαϊκή εποπτική λογική: από τον έλεγχο των διαδικασιών προς τη μέτρηση αποτελεσμάτων, όπως ποσοστά αποζημιώσεων, προμήθειες και απορριφθείσες απαιτήσεις, δείκτες που η EIOPA χρησιμοποίησε ήδη στην πιστωτική προστασία. Για τις τραπεζικές ασφαλιστικές και τους διαμεσολαβητές που πουλούν προϊόντα δεσμευμένα με δάνεια, το ερώτημα είναι αν μπορούν να τεκμηριώσουν αξία για τον πελάτη, και όχι μόνο συμμόρφωση. Για την εποπτική αρχή, είτε παραμείνει στο υπουργείο είτε περάσει στην Κεντρική Τράπεζα, το ερώτημα είναι αν θα συλλέγει τέτοια στοιχεία.
Στις πηγές που εξετάστηκαν δεν εντοπίστηκε δημόσια τοποθέτηση της Υπηρεσίας Ελέγχου ή των τραπεζικών ασφαλιστικών για το νέο έγγραφο. Η απάντηση στο ερώτημα της ετοιμότητας παραμένει ανοιχτή.
