Μεταρρυθμίσεις με αντίκρισμα: Φορολογία και Συντάξεις στο Επίκεντρο της Κυπριακής Πολιτικής Πραγματικότητας

Ακολουθήστε μας στο Linkedin και συνδεθείτε με άλλους επαγγελματίες του κλάδου

Δύο μεγάλες μεταρρυθμίσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα αλλάζουν το οικονομικό τοπίο για τους Κύπριους πολίτες. Η κριτική είναι εύκολη όταν κάποιος άλλος πληρώνει τον λογαριασμό.

Μετά τη φορολογική μεταρρύθμιση που τέθηκε σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2026, με αύξηση του αφορολόγητου ορίου στις €22.000 και άμεση μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης για κάθε νοικοκυριό, η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται μπροστά σε μια νέα, εξίσου σημαντική αλλαγή: τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση.

Και ενώ η χώρα ετοιμάζεται να κάνει ένα ακόμη βήμα προς τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών της, η πολιτική σκηνή ακολουθεί τα γνώριμα μονοπάτια της: κομματικές ανακοινώσεις, επιφυλάξεις και το διαχρονικό «θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερα».

Μια μεταρρύθμιση που αξίζει αναγνώριση

Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες συζητείται συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση με σαφή στόχο: την ουσιαστική ενίσχυση των συντάξεων και την αξιοπρεπή διαβίωση των συνταξιούχων. Όχι τη δημοσιονομική εξυγίανση, όχι το πάγωμα παροχών, όχι την αναπροσαρμογή με σκοπό την εξοικονόμηση πόρων. Αυτή η διαφορά είναι καίρια και δεν πρέπει να χαθεί στο θόρυβο της καθημερινής πολιτικής αντιπαράθεσης.

Οι κοινωνικοί εταίροι εμφανίζονται εν μέρει ικανοποιημένοι από την προοπτική βελτίωσης των συντάξεων, διατηρώντας παράλληλα τις επιφυλάξεις τους. Τα κόμματα, άλλα περισσότερο και άλλα λιγότερο, ανακαλύπτουν ελλείψεις και αδυναμίες, ακολουθώντας τη γνώριμη λογική της αντιπολιτευόμενης μικροπολιτικής.

Τριάντα χρόνια συζητήσεων, λίγα αποτελέσματα

Τα τελευταία 30 και πλέον χρόνια, όλες οι κομματικές παρατάξεις πέρασαν από την εξουσία. Δεξιές, κεντρώες, αριστερές κυβερνήσεις και κυβερνήσεις συνεργασίας. Και σε όλο αυτό το διάστημα, το φορολογικό σύστημα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό παρωχημένο, ενώ το συνταξιοδοτικό αντιμετωπιζόταν κυρίως ως ζήτημα δημοσιονομικής βιωσιμότητας και όχι ως κοινωνική προτεραιότητα.

Μετά την οικονομική κρίση του 2013 εφαρμόστηκαν σημαντικές παρεμβάσεις στο σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεων, με πάγωμα συντάξεων, αυστηρότερες προϋποθέσεις και ποινές πρόωρης αφυπηρέτησης. Το ΔΝΤ έχει καταγράψει τις παρεμβάσεις της περιόδου 2013-2017, συμπεριλαμβανομένης της αυτόματης σύνδεσης του ορίου συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής. Αυτές όμως ήταν μέτρα δημοσιονομικής ανάγκης, όχι μεταρρύθμιση που ο πολίτης αισθάνεται στην τσέπη του.

Οι αριθμοί που έχουν σημασία

Οι αυξήσεις των €50, των €100 ή και των €200 τον μήνα, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί σε κάποιους να φαίνονται μικρές μπροστά στις μεγάλες οικονομικές ανάγκες. Για έναν χαμηλοσυνταξιούχο, όμως, είναι μια πραγματική τονωτική ένεση. Και είναι ακριβώς εδώ που χρειάζεται να είμαστε δίκαιοι.

Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να είναι ένας διαγωνισμός γενναιοδωρίας χωρίς λογαριασμό. Οι αυξήσεις πρέπει να κινούνται μέσα στις δυνατότητες των δημόσιων οικονομικών και τη βιωσιμότητα του συστήματος, ισορροπώντας ανάμεσα στις ανάγκες της σημερινής γενιάς και στις υποχρεώσεις απέναντι στους αυριανούς συνταξιούχους.

Ένα καίριο ερώτημα για τους επικριτές

Όταν πολιτικοί εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις επειδή οι αυξήσεις δεν είναι μεγαλύτερες, αξίζει να τους απευθυνθεί ένα ερώτημα: Όταν κυβερνούσατε, πόσα επιπλέον ευρώ τον μήνα βάλατε στην τσέπη του χαμηλοσυνταξιούχου μέσα από μια συνολική μεταρρύθμιση του συστήματος; Το ίδιο ερώτημα ισχύει εξίσου και για τους κοινωνικούς εταίρους.

Είναι πολύ εύκολο να ζητάς περισσότερα όταν δεν έχεις την ευθύνη να εξασφαλίσεις τη χρηματοδότηση. Πολύ εύκολο να λες «δεν φτάνουν» όταν δεν χρειάζεται να ισορροπείς ανάμεσα σε αντικρουόμενες ανάγκες και δημοσιονομικές πραγματικότητες.

Δύο μεταρρυθμίσεις, πραγματικό αποτύπωμα

Το ίδιο σκεπτικό ισχύει και για τη φορολογική μεταρρύθμιση. Για δεκαετίες ακούγαμε την ανάγκη για αλλαγή. Η αλλαγή ήρθε το 2026: το αφορολόγητο αυξήθηκε στις €22.000 και μαζί με τις επιπλέον εκπτώσεις, η μεταρρύθμιση αύξησε το διαθέσιμο εισόδημα σε κάθε νοικοκυριό. Αυτό φαίνεται στον μισθό. Αυτό είναι το αντίκρισμα.

Αν μια κυβέρνηση, οποιουδήποτε πολιτικού χρώματος, καταφέρνει κάτι ουσιαστικά θετικό εκεί όπου άλλες επί δεκαετίες αναβάλλουν, πρέπει να της αναγνωρίζεται. Στην προκειμένη περίπτωση, η σημερινή Κυβέρνηση έκανε τη μία μεταρρύθμιση και έβαλε στις ράγες τη δεύτερη.

Στο τέλος της ημέρας, ο πολίτης δεν ζει με πολιτικές δηλώσεις. Ζει με το καθαρό ποσό που μένει στον μισθό του και με τη σύνταξη που μπαίνει στον λογαριασμό του. Και αυτοί είναι οι αριθμοί που πραγματικά έχουν σημασία.