Σημαντικά περιθώρια βελτίωσης της ασφάλειας των ασθενών παγκοσμίως αναδεικνύουν τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), σύμφωνα με τα οποία περίπου ένας στους δέκα ασθενείς υφίσταται κάποια μορφή βλάβης κατά τη λήψη υπηρεσιών υγείας, ενώ περισσότερο από το 50% αυτών των περιστατικών θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
Τα δεδομένα, που αναδεικνύονται και σε σχετικό δημοσίευμα του Healthview.gr, καταδεικνύουν ότι η ασφάλεια των ασθενών εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις των σύγχρονων συστημάτων υγείας, επηρεάζοντας τόσο την ποιότητα της περίθαλψης όσο και το οικονομικό κόστος λειτουργίας τους.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, περισσότερα από 3 εκατομμύρια άτομα χάνουν τη ζωή τους ετησίως εξαιτίας μη ασφαλούς παροχής υπηρεσιών υγείας, ενώ οι επιπτώσεις επεκτείνονται στους ασθενείς, στις οικογένειές τους και στους ίδιους τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης.
Πού εντοπίζονται οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για τους ασθενείς
Η πρόκληση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα ιατρικά ή χειρουργικά λάθη, αλλά περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα περιστατικών που συνδέονται με τη λειτουργία των νοσοκομείων, των κλινικών και των υπόλοιπων δομών υγείας.
Μεταξύ των συχνότερων αιτιών βλάβης που καταγράφει ο ΠΟΥ περιλαμβάνονται τα σφάλματα στη χορήγηση φαρμάκων, οι επιπλοκές από μη ασφαλείς χειρουργικές διαδικασίες, οι λοιμώξεις που συνδέονται με την παροχή υπηρεσιών υγείας, τα διαγνωστικά λάθη και οι πτώσεις ασθενών κατά τη νοσηλεία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν τα περιστατικά που σχετίζονται με τη φαρμακευτική αγωγή. Σύμφωνα με τον Οργανισμό, περίπου ένας στους τριάντα ασθενείς υφίσταται βλάβη που σχετίζεται με τη χρήση φαρμάκων, ενώ σημαντικό μέρος αυτών των περιστατικών χαρακτηρίζεται σοβαρό ή δυνητικά απειλητικό για τη ζωή.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι η πιθανότητα εμφάνισης ανεπιθύμητων περιστατικών δεν περιορίζεται στη νοσοκομειακή περίθαλψη. Οι υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας και η εξωνοσοκομειακή περίθαλψη παρουσιάζουν επίσης σημαντικές προκλήσεις, με μεγάλο ποσοστό των σχετικών βλαβών να θεωρείται δυνητικά αποτρέψιμο.
Το οικονομικό κόστος της μη ασφαλούς περίθαλψης
Πέρα από τις ανθρώπινες συνέπειες, η ανεπαρκής ασφάλεια των ασθενών δημιουργεί σημαντικό οικονομικό βάρος για τα συστήματα υγείας.
Οι ανεπιθύμητες επιπλοκές μπορεί να απαιτούν πρόσθετες ιατρικές παρεμβάσεις, μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας, επανεισαγωγές στα νοσοκομεία και αυξημένες δαπάνες αποκατάστασης.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), ένα σημαντικό μέρος των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης συνδέεται με την αντιμετώπιση βλαβών που προκαλούνται κατά τη φροντίδα των ασθενών, επιβαρύνοντας τους διαθέσιμους οικονομικούς πόρους.
Η συγκεκριμένη παράμετρος αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την ιδιωτική ασφάλιση υγείας, καθώς η αύξηση των δαπανών περίθαλψης επηρεάζει συνολικά το κόστος των υπηρεσιών και, κατά συνέπεια, τη διαχείριση των ασφαλιστικών αποζημιώσεων.
Η σημασία της ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης
Η ασφάλεια των ασθενών συνδέεται άμεσα και με τον τομέα της ασφάλισης επαγγελματικής αστικής ευθύνης ιατρών και λοιπών επαγγελματιών υγείας.
Περιστατικά που σχετίζονται με διαγνωστικά σφάλματα, πλημμελή ιατρική αντιμετώπιση ή παραλείψεις κατά την παροχή υπηρεσιών περίθαλψης μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να οδηγήσουν σε αξιώσεις αποζημίωσης.
Η ασφαλιστική κάλυψη επαγγελματικής ευθύνης αποτελεί σημαντικό εργαλείο οικονομικής προστασίας για τους επαγγελματίες και τους παρόχους υπηρεσιών υγείας, ανάλογα πάντοτε με τους όρους, τα όρια και τις εξαιρέσεις κάθε ασφαλιστηρίου.
Ωστόσο, η καταγραφή ενός ανεπιθύμητου ιατρικού περιστατικού δεν συνεπάγεται αυτομάτως ύπαρξη ιατρικής αμέλειας ή νομικής ευθύνης. Η αξιολόγηση κάθε περίπτωσης απαιτεί εξέταση των πραγματικών περιστατικών, των ιατρικών δεδομένων και του ισχύοντος νομικού πλαισίου.
Παράλληλα, η εφαρμογή αποτελεσματικών διαδικασιών διαχείρισης κινδύνων από νοσοκομεία και ιδιωτικές κλινικές μπορεί να συμβάλει τόσο στην προστασία των ασθενών όσο και στον περιορισμό της συχνότητας και της σοβαρότητας των απαιτήσεων αποζημίωσης.
Η πρόληψη ως βασικό εργαλείο περιορισμού του κινδύνου
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπογραμμίζει ότι η βελτίωση της ασφάλειας των ασθενών δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ατομική ευθύνη των επαγγελματιών υγείας.
Αντίθετα, απαιτεί ολοκληρωμένες οργανωτικές παρεμβάσεις, αποτελεσματικά πρωτόκολλα, εκπαίδευση προσωπικού, κατάλληλη αξιοποίηση της τεχνολογίας και συστηματική καταγραφή των ανεπιθύμητων περιστατικών.
Η ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ των επαγγελματιών υγείας, η σωστή ταυτοποίηση των ασθενών, η ασφαλής διαχείριση της φαρμακευτικής αγωγής και η καλλιέργεια κουλτούρας πρόληψης αποτελούν βασικούς άξονες για τον περιορισμό των κινδύνων.
Η προσέγγιση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τις ασφαλιστικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους κλάδους υγείας και αστικής ευθύνης, καθώς η πρόληψη των ανεπιθύμητων περιστατικών μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την ασφαλιστική προστασία.
Η αξιοποίηση αξιόπιστων δεδομένων για την ποιότητα και την ασφάλεια των υπηρεσιών υγείας μπορεί επίσης να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη αξιολόγηση των κινδύνων και στη συνεργασία ασφαλιστικών επιχειρήσεων με παρόχους περίθαλψης.
Τα στοιχεία του ΠΟΥ αναδεικνύουν ότι η ασφάλεια των ασθενών δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ποιότητας των υπηρεσιών υγείας, αλλά και καθοριστική παράμετρο για τη βιωσιμότητα των συστημάτων περίθαλψης και την αποτελεσματική διαχείριση των σχετικών κινδύνων.
