Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων δημοσίευσε την τελική της γνωμοδότηση προς την Κομισιόν, με στόχο την απλούστευση της υποβολής στοιχείων και την αύξηση της διαφάνειας και της συγκρισιμότητας.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) δημοσίευσε στις 30 Οκτωβρίου 2026 την τελική της Γνωμοδότηση για την αναθεώρηση των γνωστοποιήσεων ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών επιχειρήσεων βάσει της Κατ’ εξουσιοδότηση Πράξης για τις Γνωστοποιήσεις (Disclosures Delegated Act, DDA) του Κανονισμού για την Ταξινομία της ΕΕ. Η γνωμοδότηση ανταποκρίνεται σε αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και επιδιώκει να απλοποιήσει την υποβολή στοιχείων, να βελτιώσει τη διαφάνεια και τη συγκρισιμότητα και να διασφαλίσει ότι θα παραμείνει διαθέσιμη αξιόπιστη πληροφόρηση για τις περιβαλλοντικά βιώσιμες ασφαλιστικές δραστηριότητες.
Το πλαίσιο και η διαδικασία
Τον Μάρτιο του 2026, η Κομισιόν ζήτησε από τις Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές τεχνική συμβουλή για την απλοποίηση και βελτίωση της DDA. Η αρχική πρόταση της Κομισιόν ήταν να αναπτυχθεί μεθοδολογία που θα επιτρέπει στους ασφαλιστές να δηλώνουν το μερίδιο των ασφαλίσεων ζημιών που καλύπτουν εταιρείες και περιουσιακά στοιχεία ευθυγραμμισμένα με την Ταξινομία («πράσινες» δραστηριότητες), κατά το πρότυπο των τραπεζών και των διαχειριστών περιουσίας.
Η EIOPA διεξήγαγε δημόσια διαβούλευση από 1 Ιουλίου έως 13 Αυγούστου 2026, στην οποία έλαβε 19 απαντήσεις από ελεγκτικές εταιρείες, ασφαλιστικούς συνδέσμους και επιχειρήσεις, μία ΜΚΟ, έναν αναλογιστικό σύλλογο, φορείς καθορισμού προτύπων και έναν πάροχο δεδομένων ESG. Οι ενδιαφερόμενοι υποδέχθηκαν θετικά τις προτάσεις «γρήγορης διόρθωσης», αλλά αντιτάχθηκαν έντονα σε έναν νέο δείκτη «Green Insured Activities».
Τι δείχνουν τα δεδομένα
Η EIOPA ανέλυσε ετήσιες εκθέσεις του 2024 από ασφαλιστικές εταιρείες με τα υψηλότερα ακαθάριστα εγγεγραμμένα ασφάλιστρα, με δείγμα 15 εταιρειών για τον δείκτη ασφάλισης (underwriting) και 16 για τον δείκτη επενδύσεων. Τα βασικά ευρήματα:
- Ο μέσος όρος των ασφαλίστρων που είναι ευθυγραμμισμένα με την Ταξινομία είναι μόλις περίπου 3%. Περίπου 17% είναι επιλέξιμα αλλά όχι ευθυγραμμισμένα και περίπου 80% μη επιλέξιμα.
- Παρατηρείται σημαντική απόκλιση στον λόγο επιλεξιμότητας. Στο δείγμα, εταιρείες στη Γερμανία και στην Αυστρία εμφανίζουν λόγους επιλεξιμότητας πάνω από 50% και 30% αντίστοιχα, ενώ στις υπόλοιπες χώρες ο λόγος παραμένει κάτω από 20%. Ο λόγος ευθυγράμμισης μένει κάτω από 10% παντού.
- Οι αποκλίσεις αποδίδονται σε διαφορετικές μεθοδολογίες. Ορισμένες εταιρείες ενσωματώνουν τα ασφάλιστρα κλάδων που καλύπτουν ρητά κλιματικούς κινδύνους, άλλες συμπεριλαμβάνουν κάθε ασφάλιστρο που δεν αποκλείει ρητά τέτοιους κινδύνους, ενώ δεν εφαρμόζουν όλες την «κατανομή ασφαλίστρου» (split) στον λόγο επιλεξιμότητας.
- Οι αντασφαλιστές αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες, καθώς τα συμβόλαιά τους συνδυάζουν πολλούς κλάδους, γεωγραφίες και κινδύνους, με αποτέλεσμα η κατανομή να στηρίζεται συχνά σε μοντέλα και εκτιμήσεις.
- Στον δείκτη επενδύσεων, η ευθυγράμμιση με την Ταξινομία είναι επίσης χαμηλή, κάτω από περίπου 5% τόσο για τον κύκλο εργασιών (Turnover) όσο και για τις κεφαλαιουχικές δαπάνες (CapEx).
- Μόλις περίπου 15% των ασφαλιστικών εταιρειών εφαρμόζουν τον «συνδυασμένο δείκτη» όπως ερμηνεύεται από την Κομισιόν, θεωρώντας ότι δεν έχει νόημα, αφού αναμειγνύει στοιχεία ενεργητικού και παθητικού.
- Η Εποπτεία δεν διαπιστώνει ένδειξη ότι ο δείκτης χρησιμοποιείται ουσιαστικά από επενδυτές για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας των ασφαλιστών.
Σύμφωνα με δεδομένα Solvency II για τις φυσικές καταστροφές στον κλάδο πυρός και ζημιών σε περιουσία, το 37% των ασφαλιστικών επιχειρήσεων ανέφερε μέτρα πρόληψης κινδύνου στον σχεδιασμό των προϊόντων το 2023 και το 2024. Τα προσωρινά και ελλιπή στοιχεία του 2025 δείχνουν πτώση στο 29%, ενώ η πλειονότητα (53% έως 55%) δεν ενσωματώνει τέτοια μέτρα.
Οι βασικές προτάσεις της EIOPA
1. Αναδιαμόρφωση του δείκτη ασφάλισης (Underwriting KPI)
Η EIOPA προτείνει τρεις παρεμβάσεις ως «γρήγορη διόρθωση»:
- Τυποποίηση του αριθμητή. Οι ασφαλιστές θα δηλώνουν μόνο το μέρος των ακαθάριστων εγγεγραμμένων ασφαλίστρων (ή των εσόδων ασφάλισης) που αποδίδεται σε κλιματικούς κινδύνους, και μόνο για συμβόλαια που καλύπτουν φυσικές καταστροφές (NatCat) στους οκτώ επιλέξιμους κλάδους. Για τον προσδιορισμό του μεριδίου συνιστάται η προσέγγιση της τεχνικής τιμολόγησης. Οι αντασφαλιστές μπορούν να χρησιμοποιούν αναλογιστική μοντελοποίηση. Η μέθοδος πρέπει να τεκμηριώνεται και να εφαρμόζεται με συνέπεια στον χρόνο. Η EIOPA διατηρεί την κατανομή ασφαλίστρου, επειδή η κατάργησή της θα μείωνε την πληροφοριακή αξία, θα μπορούσε να υπερεκτιμήσει την ευθυγράμμιση και να δημιουργήσει κίνητρα σχεδιασμού προϊόντων με στόχο το «πράσινο» αποτύπωμα στα στοιχεία.
- Περιορισμός του παρονομαστή. Αντί για το σύνολο των ασφαλίσεων ζημιών, ο παρονομαστής θα περιορίζεται στους οκτώ επιλέξιμους κλάδους: ιατρικά έξοδα, προστασία εισοδήματος, αποζημίωση εργατών, αστική ευθύνη οχημάτων, λοιπές ασφαλίσεις οχημάτων, θαλάσσιες, αεροπορικές και μεταφορές, πυρκαγιά και λοιπές ζημιές σε περιουσία, και οδική βοήθεια (assistance). Εναλλακτικά, μπορεί να υποχρεωθούν οι ασφαλιστές να συμπεριλάβουν υποχρεωτικά μόνο τους τρεις πιο σχετικούς κλάδους (λοιπές ασφαλίσεις οχημάτων, θαλάσσιες/αεροπορικές/μεταφορές, και πυρκαγιά/ζημιές σε περιουσία), με προαιρετική συμπερίληψη οποιουδήποτε συνδυασμού των υπόλοιπων πέντε. Η EIOPA εκτιμά ότι ο περιορισμός στους οκτώ κλάδους αφαιρεί περίπου 30% του σημερινού παρονομαστή, γεγονός που θα αυξήσει τα ποσοστά χωρίς να έχει αλλάξει το επιχειρηματικό μοντέλο, και γι’ αυτό απαιτείται σαφής επεξήγηση για την αποφυγή παρερμηνειών ή εντυπώσεων greenwashing.
- Μετονομασία σε «Adaptation Underwriting KPI». Η νέα ονομασία αποσαφηνίζει ότι ο δείκτης μετρά τη συμβολή της ασφάλισης στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και όχι σε άλλους περιβαλλοντικούς στόχους της Ταξινομίας. Η EIOPA παραδέχεται ότι αν επεκταθεί στο μέλλον το φάσμα των δραστηριοτήτων, η ονομασία θα χρειαστεί νέα προσαρμογή.
2. Αντικατάσταση του «συνδυασμένου δείκτη» από «δείκτη αναφοράς»
Ο σημερινός συνδυασμένος δείκτης (σταθμισμένος μέσος όρος των δεικτών επενδύσεων και ασφάλισης) θεωρείται ότι στερείται οικονομικής λογικής, επειδή συγχέει στοιχεία ενεργητικού και παθητικού. Στη θέση του η EIOPA προτείνει «δείκτη αναφοράς» (reference KPI):
- Για ασφαλιστές ζωής, ο δείκτης επενδύσεων (βάσει Turnover ή CapEx).
- Για ασφαλιστές γενικών ασφαλίσεων, ο Adaptation Underwriting KPI.
- Για συνδυασμένες εταιρείες (composites), ο δείκτης της δραστηριότητας με τα υψηλότερα ακαθάριστα εγγεγραμμένα ασφάλιστρα, με αναθεώρηση της επικρατούσας δραστηριότητας κάθε τρία χρόνια.
Για τις συνδυασμένες εταιρείες και τους ασφαλιστικούς ομίλους, θα εξακολουθούν να δηλώνονται και οι δύο δείκτες στην ετήσια έκθεση. Ο δείκτης αναφοράς προορίζεται για επενδυτές που χρειάζονται έναν μόνο αριθμό, π.χ. για τις γνωστοποιήσεις του SFDR.
3. Όχι (προς το παρόν) σε νέο δείκτη «Green Insured Activities»
Ο προτεινόμενος δείκτης θα μετρούσε πόσο ευθυγραμμισμένες με την Ταξινομία είναι οι ασφαλισμένες επιχειρήσεις και αντικείμενα, με προσέγγιση «look-through», κατά το πρότυπο του Green Asset Ratio των τραπεζών. Λόγω κόστους, μεθοδολογικών εμποδίων και περιορισμένης διαθεσιμότητας δεδομένων, η EIOPA συστήνει να μην εισαχθεί και να επανεξεταστεί σε πέντε χρόνια. Η εκτίμηση κόστους στηρίζεται σε στοιχεία από τον τραπεζικό κλάδο: εφάπαξ κόστη πληροφορικής €1 έως €5 εκατ., εξωτερικά δεδομένα ESG €100.000 έως €150.000, 3 έως 8 επιπλέον ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης και αύξηση του κόστους ελέγχου κατά 15% έως 25%.
4. Απλοποίηση προτύπων: τέλος στην ανάλυση για αέριο και πυρηνική ενέργεια
Η EIOPA προτείνει την κατάργηση της ανάλυσης δραστηριοτήτων φυσικού αερίου και πυρηνικής ενέργειας από τα πρότυπα. Για την ασφάλιση δεν έχει εφαρμογή, ενώ για τις επενδύσεις των μεγαλύτερων ασφαλιστών δεν είναι ουσιώδης. Η πρόταση έχει τη στήριξη του κλάδου.
Οριζόντια θέματα, από κοινού με την EBA και την ESMA
- Δείκτης OpEx. Οι τρεις Αρχές συμβουλεύουν να μην εισαχθεί η προαιρετική χρήση του δείκτη λειτουργικών δαπανών (OpEx) στις γνωστοποιήσεις χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων, ούτε στον δείκτη επενδύσεων των ασφαλιστών. Θεωρούν ότι θα προσθέσει πολυπλοκότητα και κόστος με μικρή πληροφοριακή αξία.
- Ομιλική αναφορά. Συστήνεται η κατάργηση του σταθμισμένου μέσου όρου σε επίπεδο ομίλου, που οδηγεί σε διπλή καταμέτρηση και μείξη διαφορετικών μεθοδολογιών. Στη θέση του, ο όμιλος θα δηλώνει πλήρεις γνωστοποιήσεις για τη μητρική επιχείρηση, συμπληρωμένες με απλοποιημένα πρότυπα για ουσιώδεις θυγατρικές όταν οι βασικοί δείκτες της μητρικής δεν αποτυπώνουν επαρκώς τις δραστηριότητες του ομίλου. Για τους ασφαλιστικούς ομίλους, ως αντιπροσωπευτικός δείκτης για τη μέτρηση της έκθεσης στον όμιλο θα χρησιμοποιείται ο δείκτης αναφοράς της μητρικής. Θυγατρικές που εξυπηρετούν αποκλειστικά εσωτερικές ανάγκες του ομίλου, όπως οι captive εταιρείες, εξαιρούνται από την υποχρέωση.
Επόμενα βήματα
Η γνωμοδότηση της EIOPA έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα. Η απόφαση για τυχόν τροποποίηση της Κατ’ εξουσιοδότηση Πράξης ανήκει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η EIOPA δημοσίευσε παράλληλα και Feedback Statement με τις απαντήσεις της διαβούλευσης.
Τι σημαίνει για την ασφαλιστική αγορά
Για τους ασφαλιστές, οι προτάσεις υπόσχονται περισσότερη σαφήνεια και λιγότερη γραφειοκρατία, με σαφείς κανόνες υπολογισμού που θα περιορίσουν τις αποκλίσεις μεταξύ χωρών και εταιρειών. Ταυτόχρονα, η αλλαγή του παρονομαστή θα αυξήσει τους δείκτες ευθυγράμμισης, γι’ αυτό η EIOPA τονίζει ότι θα χρειαστεί προσεκτική επικοινωνία προς τους χρήστες, ώστε η άνοδος να μη διαβαστεί ως πραγματική αλλαγή στο επιχειρηματικό μοντέλο. Για την Κύπρο, όπου οι εταιρείες που εμπίπτουν στο πεδίο της CSRD θα επηρεαστούν από τυχόν υιοθέτηση των αλλαγών, αξίζει να παρακολουθηθεί η απόφαση της Κομισιόν για το αν και πότε θα ενσωματωθούν οι προτάσεις στη νομοθεσία.
