Την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) δημοσίευσε τον Πίνακα Κινδύνων Οκτωβρίου 2026 για τα Ιδρύματα Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών (IORPs). Ο κίνδυνος αγοράς αναδεικνύεται σε βασική ανησυχία για τον ευρωπαϊκό τομέα των επαγγελματικών συντάξεων, μέσα σε ένα περίπλοκο γεωπολιτικό περιβάλλον. Παρά τις προκλήσεις, ο τομέας παραμένει ανθεκτικός.
Τα στοιχεία βασίζονται στην εποπτική αναφορά 625 IORPs του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 και για το σύνολο του 2025. Συμπληρώνονται με δεδομένα αγοράς έως το τέλος Σεπτεμβρίου.
Γεωπολιτικές εντάσεις και μακροοικονομικό περιβάλλον
Οι διαρκείς γεωπολιτικές εντάσεις παραμένουν η βασική πηγή μακροοικονομικού κινδύνου. Επηρεάζουν τις προοπτικές της παγκόσμιας ανάπτυξης, τροφοδοτούν τον πληθωρισμό και πιέζουν τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους. Ο μακροοικονομικός κίνδυνος παραμένει σε μεσαίο επίπεδο, με αυξητικό δείκτη προοπτικής για τους επόμενους 12 μήνες.
Οι προβλέψεις για την ανάπτυξη αναθεωρήθηκαν ανοδικά στο 1,6% για τα επόμενα τέσσερα τρίμηνα, από 1,4% το προηγούμενο τρίμηνο. Ο σταθμισμένος μέσος όρος των επιτοκίων swap δεκαετίας για τα βασικά νομίσματα ανήλθε στο 4,0% από 3,2%. Ο προβλεπόμενος πληθωρισμός υποχώρησε οριακά στο 2,8% από 2,9%. Η αύξηση των μισθών στην ευρωζώνη επιβραδύνθηκε στο 3,1% από 3,2%, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2021.
Πιστωτικός κίνδυνος και αγορές
Ο πιστωτικός κίνδυνος παραμένει σταθερός σε μεσαίο επίπεδο. Οι διαφορές απόδοσης (CDS spreads) για κρατικά και εταιρικά ομόλογα διευρύνθηκαν στο τέλος Σεπτεμβρίου, φέρνοντας στο προσκήνιο το κόστος χρηματοδότησης και την ποιότητα της ιδιωτικής πίστης. Η διάμεση έκθεση των IORPs σε κρατικά ομόλογα είναι περίπου 14% των συνολικών περιουσιακών στοιχείων και σε εταιρικά ομόλογα περίπου 2%. Η μέση πιστοληπτική διαβάθμιση των επενδύσεων παραμένει στο 1,7, που αντιστοιχεί σε αξιολόγηση μεταξύ ΑΑ και Α. Η έκθεση σε επενδύσεις κάτω από την επενδυτική βαθμίδα είναι μηδενική στη διάμεση τιμή, αλλά φτάνει το 5,8% στον σταθμισμένο μέσο όρο, γεγονός που δείχνει υψηλότερες εκθέσεις στα μεγαλύτερα ταμεία.
Ο κίνδυνος αγοράς και αποδόσεων παραμένει σε υψηλό επίπεδο. Η μεταβλητότητα στις αγορές ομολόγων αυξήθηκε, ενώ στις αγορές μετοχών περιορίστηκε. Οι υψηλές αποτιμήσεις αφήνουν τις αγορές εκτεθειμένες σε ευρύτερη διόρθωση και σε επανεκτίμηση των ασφαλίστρων κινδύνου, εφόσον ενταθούν οι γεωπολιτικές εντάσεις.
Όσον αφορά τη σύνθεση των επενδύσεων:
- Η διάμεση έκθεση σε ομόλογα παρέμεινε στο 53,9% των συνολικών περιουσιακών στοιχείων.
- Η έκθεση σε μετοχές αυξήθηκε στο 26,5% από 25,1%.
- Η έκθεση σε ακίνητα είναι κάτω από 1% στη διάμεση τιμή, αλλά 5,7% στον σταθμισμένο μέσο όρο.
- Η έκθεση σε ξένο νόμισμα είναι περίπου 1% στη διάμεση τιμή, αλλά 25,7% στον σταθμισμένο μέσο όρο.
Ρευστότητα και συγκέντρωση
Ο κίνδυνος ρευστότητας παραμένει μεσαίος και σταθερός. Η διάμεση καθαρή αγοραία αξία των παραγώγων παρέμεινε αρνητική, στο μείον 0,6% (από μείον 1,0%), με τον σταθμισμένο μέσο όρο στο μείον 4,3%. Τα διαθέσιμα διαμορφώθηκαν στη διάμεση τιμή στο 1,1% (από 1,4%), ενώ ο δείκτης ρευστών περιουσιακών στοιχείων έμεινε περίπου στο 51,2%.
Ο κίνδυνος συγκέντρωσης παραμένει επίσης μεσαίος και σταθερός. Η διάμεση άμεση έκθεση σε τράπεζες είναι περιορισμένη, αλλά αυξήθηκε στο 0,8% από σχεδόν μηδενική το προηγούμενο τρίμηνο.
Ισχυρότερη χρηματοοικονομική θέση για τα ταμεία καθορισμένων παροχών
Το πιο θετικό μήνυμα προέρχεται από τα ταμεία καθορισμένων παροχών (DB). Ο κίνδυνος αποθεματικών και χρηματοδότησης υποχώρησε σε χαμηλό επίπεδο, από μεσαίο, χάρη κυρίως στις θετικές επενδυτικές αποδόσεις. Ο διάμεσος δείκτης χρηματοδότησης, δηλαδή τα στοιχεία ενεργητικού σε σχέση με τις τεχνικές προβλέψεις, αυξήθηκε στο 130,2% από 125,3%. Η διάμεση υπεροχή περιουσιακών στοιχείων έναντι υποχρεώσεων ανήλθε στο 28,9% από 23,5%. Η EIOPA σημειώνει ότι από το 2026 οι δείκτες επηρεάζονται από τη μετάβαση των ολλανδικών IORPs από σχήματα καθορισμένων παροχών σε σχήματα καθορισμένων εισφορών, οπότε η σύγκριση μεταξύ τριμήνων ενδέχεται να μην είναι πλήρως ακριβής.
ESG και κυβερνοκίνδυνοι
Οι κίνδυνοι ESG παραμένουν σταθεροί σε μεσαίο επίπεδο. Η διάμεση συμμετοχή των πράσινων ομολόγων στα εταιρικά ομόλογα έμεινε στο 10,0%, ενώ οι επενδύσεις σε δραστηριότητες που εμπίπτουν στην ταξινομία της ΕΕ αυξήθηκαν ελαφρά στο 15,8% από 14,8%.
Ανησυχητική είναι η εικόνα για την ψηφιοποίηση και τους κυβερνοκινδύνους. Παραμένουν σε μεσαίο επίπεδο, αλλά με επιδεινούμενη προοπτική. Οι εποπτικές αρχές εκτιμούν ότι η σημασία τους για τα IORPs παραμένει υψηλή, ιδιαίτερα λόγω των αυξανόμενων απειλών από τα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης και της πιθανής χρήσης κυβερνοεπιθέσεων σε διεθνείς συγκρούσεις. Οι εποπτικές αρχές τονίζουν την ανάγκη ενίσχυσης της κυβερνοασφάλειας των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, σύμφωνα και με τις απαιτήσεις του κανονισμού DORA.
Το συμπέρασμα
Ο πίνακας της EIOPA δείχνει έναν τομέα που αντέχει, με ισχυρότερα ταμεία καθορισμένων παροχών, αλλά που παραμένει εκτεθειμένος σε αγορές με υψηλές αποτιμήσεις, σε γεωπολιτικές εντάσεις και σε ένα ολοένα πιο απαιτητικό περιβάλλον κυβερνοασφάλειας.
