Γιατί οι αποδόσεις ομολόγων εκτοξεύονται σε υψηλά 24 ετών και τι σημαίνει αυτό για δάνεια και επενδύσεις

Ακολουθήστε μας στο Linkedin και συνδεθείτε με άλλους επαγγελματίες του κλάδου

Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού κρατικού ομολόγου έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο από το 2002. Πέντε παράγοντες ασκούν ανοδικές πιέσεις ταυτόχρονα, και οι περισσότεροι δεν φαίνεται να υποχωρούν εύκολα.

Του Garth Friesen

Η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου των ΗΠΑ ξεπέρασε το 5,35% στις 7 Οκτωβρίου, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από το 2002. Παράλληλα, η απόδοση του 30ετούς ομολόγου, στο 5,70%, βρίσκεται επίσης σε υψηλό δεκαετιών, εκπέμποντας σαφή σήματα ανησυχίας για τις αγορές.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στα χρηματιστήρια. Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων αμερικανικών κρατικών ομολόγων αποτελούν σημείο αναφοράς για τα στεγαστικά δάνεια και τον εταιρικό δανεισμό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα: το μέσο επιτόκιο για στεγαστικά δάνεια 30ετούς σταθερού επιτοκίου εκτινάχθηκε στο 7,49%, από 7,30% μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα, σύμφωνα με την Mortgage Bankers Association.

Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός παράγοντας πίσω από αυτή την άνοδο. Πέντε διαφορετικές δυνάμεις πιέζουν ταυτόχρονα την αγορά ομολόγων.

Αύξηση του ασφαλίστρου διάρκειας

Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου αναλύεται σε δύο συνιστώσες. Η πρώτη είναι ο μέσος όρος των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων που αναμένουν οι επενδυτές για την επόμενη δεκαετία. Η δεύτερη είναι το λεγόμενο ασφάλιστρο διάρκειας (term premium), δηλαδή η πρόσθετη απόδοση που απαιτούν οι επενδυτές για να δεσμεύσουν τα κεφάλαιά τους μακροπρόθεσμα, αναλαμβάνοντας τον κίνδυνο πληθωρισμού, υψηλού δημόσιου δανεισμού ή απλώς αβεβαιότητας. Φέτος, και τα δύο αυτά στοιχεία έχουν κινηθεί ανοδικά.

Οι τιμές ενέργειας αναθεωρούν τις πληθωριστικές προσδοκίες

Οι τιμές ενέργειας αποτελούν τον πιο ορατό παράγοντα πίεσης. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή έτρεξε τον Αύγουστο στο 3,4% σε ετήσια βάση, με τις τιμές ενέργειας να εκτινάσσονται κατά 16,3% και τις τιμές βενζίνης κατά 27,4%. Η σύγκρουση με το Ιράν έχει θέσει εκτός λειτουργίας σημαντική διυλιστική ικανότητα, ωθώντας υψηλότερα τις τιμές καυσίμων, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν ένα ευρύ φάσμα αγαθών και υπηρεσιών, από τα τρόφιμα έως τα αεροπορικά εισιτήρια.

Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό στους επόμενους 12 μήνες ενισχύθηκαν στο 4,6% τον Σεπτέμβριο, από 4% τον Αύγουστο. Οι επενδυτές που φοβούνται τη διάβρωση της αγοραστικής τους δύναμης απαιτούν υψηλότερα επιτόκια ως αντιστάθμισμα.

Η Fed συνεχίζει τη σύσφιξη

Στις 16 Σεπτεμβρίου, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς ψήφισε ομόφωνα υπέρ αύξησης του βασικού επιτοκίου κατά 25 μονάδες βάσης, στο εύρος 3,75%-4%, τονίζοντας ότι ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός. Οι προβλέψεις των αξιωματούχων υποδηλώνουν τουλάχιστον μία ακόμη αύξηση εντός του έτους, ενώ οι αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης έχουν προεξοφλήσει συνολική περαιτέρω σύσφιξη κατά 0,75% έως το επόμενο καλοκαίρι. Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων αντιδρούν σε αυτή την πραγματικότητα, ακολουθώντας ανοδικά τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια.

Αυξημένη προσφορά, αδύναμη ζήτηση

Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου προβλέπει ομοσπονδιακό έλλειμμα 1,9 τρισ. δολαρίων για το οικονομικό έτος 2026, ή 5,8% του ΑΕΠ, με τις καθαρές δαπάνες για τόκους να ξεπερνούν το 1 τρισ. δολάρια. Κάθε δολάριο του ελλείμματος χρηματοδοτείται μέσω έκδοσης κρατικών ομολόγων.

Ταυτόχρονα, οι τεχνολογικές εταιρείες δανείζονται με ρυθμό-ρεκόρ για να χρηματοδοτήσουν data centers τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με την Amanda Lynam, επικεφαλής στρατηγικής πιστωτικών αγορών της Goldman Sachs, η έκδοση ομολόγων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη έχει φτάσει τα 489 δισ. δολάρια από την αρχή του έτους, υπερβαίνοντας ήδη το σύνολο του 2025. Αυτό το χρέος ανταγωνίζεται άμεσα τα κρατικά ομόλογα για την ίδια δεξαμενή επενδυτών.

Παγκόσμια πίεση στις αγορές ομολόγων

Το φαινόμενο δεν είναι αποκλειστικά αμερικανικό. Η απόδοση του 10ετούς ιαπωνικού κρατικού ομολόγου έχει φτάσει στο 3,11%, στο υψηλότερο επίπεδο τριών δεκαετιών, καθώς η Τράπεζα της Ιαπωνίας αυξάνει τα επιτόκιά της. Οι αποδόσεις των βρετανικών κρατικών ομολόγων βρίσκονται σε υψηλό από το 2008, ενώ το 10ετές γαλλικό ομόλογο πλησιάζει το 5%.

Τι αναμένεται στη συνέχεια

Ορισμένες από αυτές τις πιέσεις ενδέχεται να υποχωρήσουν. Μια αποκλιμάκωση στο μέτωπο του Ιράν ή η επιβράδυνση της οικονομίας λόγω των ίδιων των υψηλών επιτοκίων θα μπορούσαν να ανακουφίσουν τις αγορές. Επιπλέον, αποδόσεις 30ετών ομολόγων κοντά στο 6% ενδέχεται να προσελκύσουν θεσμικούς αγοραστές, όπως συνταξιοδοτικά ταμεία και ασφαλιστικές εταιρείες, που χρειάζονται σταθερές μακροπρόθεσμες ροές εισοδήματος.

Ωστόσο, οι διαρθρωτικοί παράγοντες, τα διογκούμενα δημοσιονομικά ελλείμματα και ο κύκλος επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, φαίνονται πολύ πιο επίμονοι. Η UBS επισημαίνει ότι η σημερινή απόδοση 5,3% αντανακλά ένα διαφορετικό οικονομικό καθεστώς σε σχέση με το 2002, χαρακτηριζόμενο από ταχύτερη ονομαστική ανάπτυξη του ΑΕΠ και βαρύτερα δημοσιονομικά φορτία.

Τρία γεγονότα αξίζει να παρακολουθήσουν στενά οι επενδυτές τις επόμενες εβδομάδες: ο δείκτης τιμών καταναλωτή για τον Σεπτέμβριο στις 14 Οκτωβρίου, η συνεδρίαση της Fed στις 27-28 Οκτωβρίου και η τριμηνιαία ανακοίνωση του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών για το πρόγραμμα δανεισμού στις αρχές Νοεμβρίου.

Προς το παρόν, όλα δείχνουν ότι οι αποδόσεις των ομολόγων θα παραμείνουν υπό πίεση για το διορατό μέλλον.