Λονδίνο, 18ος αιώνας. Στα καφενεία της πόλης, εκεί όπου σύχναζαν έμποροι, πλοιοκτήτες και ασφαλιστές, γίνονταν συμφωνίες που σήμερα θα μας φαίνονταν απίστευτες. Κάποιοι αγόραζαν ασφάλειες ζωής για ανθρώπους που δεν γνώριζαν καν. Για έναν γνωστό πολιτικό που είχε αρρωστήσει ή ακόμα και για τον ίδιο τον βασιλιά, όταν έφευγε για τη μάχη. Αν ο άνθρωπος πέθαινε, εκείνοι εισέπρατταν. Αν ζούσε, έχαναν τα ασφάλιστρα.
Δεν ήταν ασφάλιση. Ήταν στοίχημα με άλλο όνομα. Και ένα στοίχημα πάνω στη ζωή κάποιου άλλου δεν είναι και η πιο αθώα ιδέα. Τι θα εμπόδιζε κάποιον να «βοηθήσει» λίγο την τύχη;
Το 1774 η Αγγλία ψήφισε νόμο που έβαλε τέλος σε αυτή την πρακτική. Από εκεί και πέρα, για να ασφαλίσεις τη ζωή ενός ανθρώπου έπρεπε να έχεις πραγματικό λόγο. Έτσι καθιερώθηκε μια από τις πιο βασικές αρχές της ασφάλισης, που ισχύει μέχρι σήμερα και στην Κύπρο: το ασφαλιστικό συμφέρον.
Τι είναι, με απλά λόγια
Ασφαλιστικό συμφέρον έχεις όταν η απώλεια ή η ζημιά κάποιου πράγματος ή προσώπου σε επηρεάζει πραγματικά, κυρίως οικονομικά. Δεν αρκεί να σου αρέσει κάτι ή να το βλέπεις κάθε μέρα. Πρέπει, αν πάθει κάτι, να χάνεις εσύ.
Υπάρχει ένα απλό τεστ. Αν αύριο συμβεί κάτι κακό σε αυτό που θέλεις να ασφαλίσεις, θα βγεις ζημιωμένος; Αν η απάντηση είναι ναι, πιθανότατα έχεις ασφαλιστικό συμφέρον. Αν είναι όχι, η ασφαλιστική εταιρεία δεν θα μπορεί να σε ασφαλίσει ή, ακόμα χειρότερα, δεν θα μπορεί να σε αποζημιώσει την ώρα που θα το χρειαστείς.
Γιατί υπάρχει αυτός ο κανόνας
Η ασφάλιση έχει έναν πολύ συγκεκριμένο σκοπό: να σε επαναφέρει οικονομικά εκεί που ήσουν πριν συμβεί το κακό. Δεν υπάρχει για να σε κάνει πλουσιότερο. Όταν δεν έχεις τίποτα να χάσεις, οποιαδήποτε αποζημίωση θα ήταν απλώς κέρδος, και τότε η ασφάλιση θα γύριζε πίσω στα καφενεία του Λονδίνου.
Υπάρχει και ένας πιο πρακτικός λόγος. Όποιος έχει κάτι να χάσει, το προσέχει. Κλειδώνει το σπίτι, συντηρεί το αυτοκίνητο, παίρνει τα μέτρα του. Εκείνος που θα κέρδιζε από μια ζημιά δεν έχει κανένα τέτοιο κίνητρο.
Ποιος μπορεί να ασφαλίσει τι
Για το ίδιο πράγμα, ασφαλιστικό συμφέρον μπορεί να έχουν περισσότερα από ένα πρόσωπα. Μερικά παραδείγματα από την καθημερινότητα:
Κατοικία: Ο ιδιοκτήτης, φυσικά. Αν όμως το σπίτι έχει στεγαστικό δάνειο, συμφέρον έχει και η τράπεζα, γι’ αυτό συνήθως ζητά να εκχωρηθεί το ασφαλιστήριο σε αυτήν. Ο ενοικιαστής δεν ασφαλίζει τους τοίχους, ασφαλίζει όμως το περιεχόμενο, δηλαδή τα έπιπλα, τις συσκευές και τα προσωπικά του αντικείμενα.
Αυτοκίνητο: Ο ιδιοκτήτης, αλλά και η εταιρεία χρηματοδότησης όταν το όχημα αγοράστηκε με δάνειο ή leasing.
Ζωή: Η δική σου ζωή, πάντα. Επίσης η ζωή του συζύγου σου και των ανθρώπων από τους οποίους εξαρτάσαι οικονομικά. Σε μια επιχείρηση, οι συνέταιροι μπορούν να ασφαλίσουν ο ένας τη ζωή του άλλου, αφού η απώλεια ενός συνεταίρου πλήττει άμεσα την εταιρεία.
Η ασφάλεια ζωής είναι ξεχωριστή περίπτωση
Στις ασφαλίσεις περιουσίας, όπως στο σπίτι ή στο αυτοκίνητο, το ασφαλιστικό συμφέρον πρέπει να υπάρχει τη στιγμή της ζημιάς. Αν πούλησες το αυτοκίνητό σου τον Μάρτιο και τράκαρε τον Μάιο, δεν έχεις πια κάτι να χάσεις, άρα ούτε κάτι να διεκδικήσεις.
Στην ασφάλεια ζωής τα πράγματα λειτουργούν αλλιώς. Εκεί το συμφέρον κρίνεται κατά κανόνα όταν ξεκινά το συμβόλαιο. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι αν ένα ζευγάρι έκανε ασφάλεια ζωής ο ένας για τον άλλον και αργότερα χώρισε, το συμβόλαιο συνήθως δεν χάνει την ισχύ του. Γι’ αυτό κάθε αλλαγή στην οικογενειακή σου κατάσταση είναι καλή αφορμή να ξανακοιτάξεις ποιος είναι ο δικαιούχος και αν το συμβόλαιο εξυπηρετεί ακόμα τον σκοπό για τον οποίο το έκανες.
Και για να κλείσουμε τον κύκλο με το Λονδίνο: σήμερα δεν μπορείς να ασφαλίσεις τη ζωή ενός γείτονα ή ενός διάσημου προσώπου απλώς επειδή το θέλεις. Επιπλέον, για να ασφαλίσεις τη ζωή κάποιου άλλου, χρειάζεται συνήθως και η δική του συναίνεση.
Εκεί που μπερδεύονται οι περισσότεροι
Το ασφαλιστικό συμφέρον ακούγεται θεωρητικό μέχρι τη μέρα που θα γίνει μια απαίτηση. Τότε γίνεται πολύ πρακτικό. Μερικές καταστάσεις που συναντούμε συχνά:
Το σπίτι στο όνομα των γονιών. Πολλά ζευγάρια στην Κύπρο μένουν σε σπίτι που χτίστηκε σε οικόπεδο της οικογένειας και είναι ακόμα γραμμένο στο όνομα του πατέρα ή της μητέρας. Αν το ασφαλίσουν μόνο στο δικό τους όνομα, μπορεί να προκύψουν ερωτήματα σε περίπτωση ζημιάς. Η λύση είναι συνήθως απλή, αρκεί να φαίνονται σωστά στο συμβόλαιο όλα τα πρόσωπα που έχουν πραγματικό συμφέρον.
Το αυτοκίνητο που πουλήθηκε. Η μεταβίβαση έγινε, το συμβόλαιο όμως έμεινε στο όνομα του παλιού ιδιοκτήτη. Ο πωλητής πληρώνει για κάτι που δεν του ανήκει πια, ενώ ο αγοραστής οδηγεί νομίζοντας ότι είναι καλυμμένος.
Οι αλλαγές στη ζωή. Ένας γάμος, ένα διαζύγιο, ένα παιδί, μια νέα επιχείρηση. Κάθε τέτοια αλλαγή μπορεί να αλλάξει το ποιος έχει συμφέρον σε τι.
Το σωστό όνομα στη σωστή θέση
Οι ασφαλιστές του 18ου αιώνα έμαθαν με τον δύσκολο τρόπο ότι η ασφάλιση χωρίς πραγματικό συμφέρον δεν προστατεύει κανέναν. Σήμερα ο κανόνας αυτός λειτουργεί υπέρ σου, γιατί εξασφαλίζει ότι η ασφάλιση στηρίζει εκείνον που πραγματικά χάνει.
Αρκεί το συμβόλαιό σου να είναι στημένο σωστά. Αν δεν είσαι σίγουρος ότι τα συμβόλαιά σου είναι στο σωστό όνομα, ότι καλύπτουν τα σωστά πρόσωπα ή ότι ακολουθούν τις αλλαγές στη ζωή σου, η ομάδα της Nimela Insurance είναι εδώ για να τα δούμε μαζί. Με πάνω από 20 χρόνια εμπειρίας, ξέρουμε ότι οι μικρές λεπτομέρειες είναι αυτές που κάνουν τη διαφορά την ώρα που μετράει.
