Οι ασφαλιστικές εταιρείες προειδοποιούν ότι δεν θα καλυφθούν στο σύνολό τους όλες οι ζημιές, ενώ το ερώτημα για την κατανομή της ευθύνης μεταξύ ασφαλιστικού κλάδου και κράτους παραμένει αναπάντητο.
Σε αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ εκτιμάται το κόστος των καταστροφών και των λεηλασιών που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια των ταραχών της 17ης Οκτωβρίου στη Γαλλία. Από το Παρίσι έως τη Μασσαλία, περνώντας από τη Λιμόζ, το Μπορντό και την Μπεζανσόν, οι εικόνες καταστροφής άφησαν πίσω τους ένα τεράστιο οικονομικό αποτύπωμα, με επιχειρήσεις και καταστήματα να μετρούν τις πληγές τους χωρίς να γνωρίζουν αν και πόσο θα αποζημιωθούν.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο των Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων της Γαλλίας, Αλέν Ντι Κρεσενζό, οι ζημιές είναι ήδη τεράστιες, ενώ ο αριθμός εκείνων που εξετάζουν το ενδεχόμενο να διεκδικήσουν αποζημιώσεις από το κράτος αυξάνεται συνεχώς.
Τα μέτρα στήριξης των πληγέντων
Η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε αμέσως τα πρώτα μέτρα ανακούφισης. Από την Τρίτη 20 Οκτωβρίου, εργαζόμενοι που δεν μπορούν πλέον να εργαστούν εξαιτίας των καταστροφών μπορούν να ενταχθούν σε καθεστώς μερικής ανεργίας, λαμβάνοντας πλήρη αποζημίωση από το κράτος. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία ταμείου στήριξης για τις πληγείσες επιχειρήσεις, ενώ το υπουργείο Οικονομίας εξετάζει το ενδεχόμενο αναβολής καταβολής ασφαλιστικών εισφορών και φόρων.
Από την πλευρά του ασφαλιστικού κλάδου, η επαγγελματική ομοσπονδία France Assureurs ανακοίνωσε σειρά διευκολύνσεων: η προθεσμία δήλωσης ζημιών παρατείνεται από τις πέντε στις 30 ημέρες, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες δεσμεύτηκαν να διευκολύνουν την καταβολή προκαταβολών στις σοβαρότερες περιπτώσεις.
Κάθε νέο κύμα ταραχών κοστίζει περισσότερο
Παρότι το τελικό κόστος δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, οι ειδικοί του κλάδου φοβούνται ότι θα επιβεβαιωθεί η τάση των τελευταίων ετών: κάθε νέο κύμα ταραχών προκαλεί μεγαλύτερες ζημιές από το προηγούμενο. Οι ταραχές του καλοκαιριού του 2023, που διήρκεσαν μόλις οκτώ ημέρες, κόστισαν στις ασφαλιστικές εταιρείες πάνω από 790 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό ήταν τριπλάσιο σε σύγκριση με τις κινητοποιήσεις των «Κίτρινων Γιλέκων» το 2018-2019, οι οποίες είχαν διαρκέσει αρκετούς μήνες και είχαν κοστίσει 256 εκατ. ευρώ.
Ο Μάρκος Άλβαρεζ, υπεύθυνος για τον ασφαλιστικό κλάδο στη χρηματοοικονομική εταιρεία Morningstar, εκτιμά ότι το κόστος για τις ασφαλιστικές εταιρείες αυτή τη φορά δεν αναμένεται να ξεπεράσει το 1,2 δισ. ευρώ. «Εάν οι βιαιότητες δεν επαναληφθούν, πρόκειται για ένα γεγονός που θα παραμείνει διαχειρίσιμο για τις ασφαλιστικές εταιρείες, χάρη στους μηχανισμούς αντασφάλισης και στις πιθανές προσφυγές κατά του κράτους», σημειώνει.
Ποιος καλύπτει τι: Αβεβαιότητα για τις αποζημιώσεις
Για τους πληγέντες, η διαδικασία αποζημίωσης παραμένει αβέβαιη. Οι λεηλασίες και οι εμπρησμοί δεν θα καλυφθούν στο σύνολό τους, καθώς ορισμένες ζημιές θα αποζημιωθούν από τις ασφαλιστικές εταιρείες και άλλες από το κράτος, ανάλογα με τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης.
«Οι λεηλασίες και οι πυρκαγιές δεν θα αποζημιωθούν όλες. Ορισμένες θα καλυφθούν από τις ασφαλιστικές εταιρείες και άλλες από το κράτος. Κάθε περίπτωση θα εξεταστεί ξεχωριστά», εξηγεί ο Στεφάν Σουαζέ, δικηγόρος ειδικευμένος στο ασφαλιστικό δίκαιο.
Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι ότι οι καλύψεις για «ταραχές και λαϊκές κινητοποιήσεις» είναι προαιρετικές, με αποτέλεσμα πολλοί ασφαλισμένοι να μην τις έχουν συμπεριλάβει στα συμβόλαιά τους. Αντίστοιχα, οι απώλειες εσόδων λόγω αναγκαστικής διακοπής λειτουργίας των επιχειρήσεων συνήθως δεν αποζημιώνονται. «Η κάλυψη για απώλεια εσόδων είναι ακριβή. Γι’ αυτό οι έμποροι που τη ζητούν είναι πολύ λίγοι», σημειώνει ο Σουαζέ.
Προσφυγές κατά του κράτους και νέο ταμείο κινδύνου
Η ένταση των καταστροφών ωθεί ολοένα περισσότερες ασφαλιστικές εταιρείες να εξετάζουν προσφυγές κατά του κράτους, επικαλούμενες την υποχρέωσή του να εγγυάται την ασφάλεια πολιτών και περιουσιών. Το άρθρο 211-10 του γαλλικού Κώδικα Εσωτερικής Ασφάλειας προβλέπει την ευθύνη του κράτους για αποζημίωση των ασφαλιστικών εταιρειών όταν πυρκαγιές ή λεηλασίες σημειώνονται στο πλαίσιο διαδηλώσεων. Ωστόσο, η γεωγραφική απόσταση μεταξύ ζημιών και διαδηλώσεων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα: στις 17 Οκτωβρίου, ορισμένες καταστροφές σημειώθηκαν αρκετά χιλιόμετρα μακριά από τις συγκεντρώσεις, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη τη θεμελίωση της κρατικής ευθύνης.
Για τη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του προβλήματος, η γαλλική κυβέρνηση έχει προβλέψει τη δημιουργία ταμείου επιμερισμού των κινδύνων από ταραχές, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027. Το μέτρο, που περιλαμβάνεται στον νόμο περί δημοσιονομικού προϋπολογισμού της 19ης Φεβρουαρίου 2026, προβλέπει υποχρεωτική κάλυψη για όλα τα συμβόλαια ασφάλισης ζημιών και χρηματοδότηση μέσω ειδικής εισφοράς ύψους 0,8% από όλους τους ασφαλισμένους. Καθώς όμως εκκρεμεί το σχετικό εκτελεστικό διάταγμα, το ταμείο δεν έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή.
Όπως επισημαίνει ο Άλβαρεζ, οι αστικές ταραχές «προσομοιάζουν όλο και περισσότερο σε φυσικές καταστροφές, δηλαδή σε έναν κίνδυνο που μπορεί να πλήξει ταυτόχρονα πολλές πόλεις, και ένας τέτοιος κίνδυνος μπορεί να καλυφθεί μόνο εν μέρει από τις ασφαλιστικές εταιρείες». Έτσι, παρά τις εξαγγελίες, το ερώτημα ποιος θα επωμιστεί τελικά το κόστος των καταστροφών παραμένει, προς το παρόν, αναπάντητο.
