Το πλαίσιο λειτουργίας του Γενικού Συστήματος Υγείας αλλάζει. Δύο τροποποιητικά νομοσχέδια που τελούν ήδη σε δημόσια διαβούλευση προβλέπουν μια σειρά από σημαντικές μεταρρυθμίσεις: από τη δυνατότητα καθορισμού ανώτατου ορίου ηλικίας για παρόχους υπηρεσιών, μέχρι αυστηρότερα πρόστιμα, εκτεταμένες ελεγκτικές εξουσίες για τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ) και νέες οικονομικές υποχρεώσεις για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις.
Ηλικιακό όριο για παρόχους του ΓεΣΥ
Μία από τις πλέον συζητήσιμες προβλέψεις αφορά την εισαγωγή ανώτατου ορίου ηλικίας για πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες φροντίδας υγείας μέσω του ΓεΣΥ. Η πρόνοια περιλαμβάνεται στο άρθρο 25 του δεύτερου τροποποιητικού νομοσχεδίου και δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένη ειδικότητα ή επαγγελματική κατηγορία, αφορώντας γενικά στους παρόχους υπηρεσιών του Συστήματος.
Η τροποποίηση έρχεται να απαντήσει σε μια συζήτηση που επανέρχεται περιοδικά, κυρίως σε σχέση με την ηλικία των προσωπικών ιατρών. Το ζήτημα έχει απασχολήσει κατά καιρούς τόσο τον δημόσιο διάλογο όσο και τη Βουλή. Στο προτεινόμενο κείμενο δεν διευκρινίζεται εάν το ενδεχόμενο ηλικιακό όριο θα είναι ενιαίο, εάν θα υπάρχουν εξαιρέσεις ή εάν θα προβλεφθούν μεταβατικές ρυθμίσεις για ήδη συμβεβλημένους παρόχους.
Στο ίδιο άρθρο εισάγεται επίσης η δυνατότητα καθορισμού διαδικασίας επανένταξης στο ΓεΣΥ προσώπων που είχαν υποστεί ακύρωση εγγραφής ή τερματισμό σύμβασης.
Ο ΟΑΥ αποκτά δικαίωμα άρνησης ένταξης νέων παρόχων
Το δεύτερο νομοσχέδιο επιφέρει επίσης σημαντικές αλλαγές στις αρμοδιότητες του ΟΑΥ αναφορικά με την εγγραφή παρόχων. Με την τροποποίηση του άρθρου 38, ο Οργανισμός θα μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αρνείται την εγγραφή φυσικών ή νομικών προσώπων στο ΓεΣΥ ή τη σύναψη σύμβασης μαζί τους.
Η εξουσία αυτή συνδέεται άμεσα με τον καθορισμό των αναγκών του Συστήματος, με γνώμονα λόγους δημοσίου συμφέροντος, ποιότητα υπηρεσιών, οικονομική βιωσιμότητα και προστασία της δημόσιας υγείας. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο ΟΑΥ θα μπορεί να απορρίπτει αιτήματα ένταξης σε κλάδους όπου το Σύστημα διαθέτει ήδη επαρκή αριθμό επαγγελματιών.
Παράλληλα, το πρώτο νομοσχέδιο προβλέπει ότι ο ΟΑΥ θα μπορεί να θέτει ως προϋπόθεση εγγραφής ή σύναψης σύμβασης την αποδοχή καθορισμένων όρων και περιορισμών, οι οποίοι θα ισχύουν και για ήδη συμβεβλημένους παρόχους. Ο καθορισμός αναγκών και περιορισμών θα γίνεται μέσω Εσωτερικών Κανονισμών, με τήρηση των αρχών αναλογικότητας.
Πρόστιμα μέχρι €600.000 για επανάληψη παράβασης
Σημαντική ενίσχυση του πλαισίου κυρώσεων προβλέπεται με το άρθρο 23 του δεύτερου νομοσχεδίου. Το ανώτατο διοικητικό πρόστιμο αυξάνεται από €30.000 σε €300.000. Σε περίπτωση επανάληψης παράβασης, το ποσό μπορεί να φθάσει έως τις €600.000, ανάλογα με τη φύση, τη βαρύτητα και τη διάρκειά της. Πρόκειται για ανώτατα όρια και όχι για αυτόματα επιβαλλόμενα ποσά.
Έλεγχοι πληρωμών σε βάθος έως 12 ετών
Με την προσθήκη νέου άρθρου 39Α, ο Γενικός Διευθυντής του ΟΑΥ αποκτά εξουσία εκ των υστέρων ελέγχου απαιτήσεων που έχουν ήδη εξοφληθεί. Κανονικά, η περίοδος ελέγχου ορίζεται στα τρία έτη από την ημερομηνία καταβολής. Σε περιπτώσεις ωστόσο κατά τις οποίες η παράβαση διαπιστώνεται ως αποτέλεσμα δόλου, η περίοδος επεκτείνεται στα δώδεκα έτη.
Εφόσον τεκμηριωθεί παράβαση, ο ΟΑΥ θα μπορεί να ανακτά ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί. Οι παραβάσεις μπορεί να αφορούν νομοθεσία, κανονισμούς, αποφάσεις, εγκυκλίους, κλινικά πρωτόκολλα και συμβατικούς όρους.
Νέες υποχρεώσεις για τις ασφαλιστικές εταιρείες
Ιδιαίτερης σημασίας είναι και η προσθήκη του άρθρου 55Α, με το οποίο εισάγονται ετήσιες οικονομικές υποχρεώσεις για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, θα υποχρεούνται να καταβάλλουν στον ΟΑΥ ποσά που αντιστοιχούν σε μέρος των δαπανών του ΓεΣΥ για περιστατικά ατυχημάτων ή επαγγελματικών ασθενειών, εφόσον αυτά καλύπτονται από υποχρεωτικές ασφαλιστικές καλύψεις. Ο επιμερισμός θα γίνεται ανάλογα με το μερίδιο αγοράς κάθε εταιρείας.
Η πρόνοια αυτή έρχεται να καλύψει ένα υπαρκτό κενό: σήμερα ο ΟΑΥ καλύπτει το κόστος υπηρεσιών που λαμβάνουν δικαιούχοι του ΓεΣΥ μετά από τροχαία ατυχήματα, ενώ όλοι οι οδηγοί στην Κύπρο υποχρεούνται από τον νόμο να διαθέτουν ασφαλιστική κάλυψη.
Διεύρυνση ελεγκτικών εξουσιών και ενίσχυση εσωτερικού ελέγχου
Τα νομοσχέδια τροποποιούν επίσης το άρθρο 39, διευρύνοντας το πλαίσιο ελέγχου του ΟΑΥ. Ο Οργανισμός θα μπορεί να εισέρχεται και να επιθεωρεί εγκαταστάσεις παρόχων, να κατάσχει ή να λαμβάνει αντίγραφα εγγράφων και ηλεκτρονικών αρχείων, καθώς και να ελέγχει την εφαρμογή κλινικών κατευθυντήριων οδηγιών και πρωτοκόλλων.
Με την προσθήκη του άρθρου 60Β, εισάγεται επίσης πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου και προβλέπεται η λειτουργία Επιτροπής Ελέγχου και Δημόσιας Διακυβέρνησης, με αρμοδιότητες που περιλαμβάνουν ετήσιο πρόγραμμα ελέγχου και αυτεπάγγελτους ελέγχους για ζητήματα που αφορούν την οικονομική βιωσιμότητα και τη λειτουργική αποδοτικότητα του ΟΑΥ.
