Εποπτεία ασφαλιστικών επιχειρήσεων, ασφάλιση μηχανοκίνητων οχημάτων και διαχείριση παραπόνων πολιτών: Πού βρίσκεται η Κύπρος σε σχέση με την Ευρώπη
Ακολουθήστε μας στο Linkedin και συνδεθείτε με άλλους επαγγελματίες του κλάδου
Πόσο αυστηρά εποπτεύεται μια ασφαλιστική εταιρεία στην Κύπρο; Ποιος καθορίζει το ασφάλιστρο του αυτοκινήτου σας και με ποια κριτήρια; Και τι μπορείτε να κάνετε αν μια ασφαλιστική εταιρεία δεν σας ικανοποιεί όταν υποβάλετε παράπονο; Σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να δώσει απάντηση μια νέα έρευνα της Υπηρεσίας Ερευνών, Μελετών και Εκδόσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, η οποία εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της ανεξάρτητης βουλευτού εκλογικής περιφέρειας Λευκωσίας κ. Αλεξάνδρας Ατταλίδου.
Για τη σύνταξη της έρευνας, το ερώτημα διαβιβάστηκε μέσω του Ευρωπαϊκού Κέντρου Κοινοβουλευτικής Έρευνας και Τεκμηρίωσης (ECPRD) σε κοινοβούλια άλλων ευρωπαϊκών χωρών, με απαντήσεις να λαμβάνονται τελικά από 17 κράτη. Το αποτέλεσμα είναι μια ενδιαφέρουσα συγκριτική εικόνα, που δείχνει πού συγκλίνει η Κύπρος με την υπόλοιπη Ευρώπη και πού διαφοροποιείται.
Ποιος εποπτεύει τις ασφαλιστικές εταιρείες
Στην Κύπρο, αρμόδια εποπτική αρχή είναι ο Έφορος Ασφαλίσεων, ο οποίος ασκεί τις εξουσίες του βάσει του περί Ασφαλιστικών και Αντασφαλιστικών Εργασιών και Άλλων Συναφών Θεμάτων Νόμου του 2016. Η εποπτεία βασίζεται σε προβλεπτική και αναλογική προσέγγιση, με έμφαση στους κινδύνους των επιχειρήσεων, και περιλαμβάνει τόσο ελέγχους εξ αποστάσεως όσο και επιτόπιους ελέγχους. Ο Έφορος έχει την εξουσία να χορηγεί, να αναστέλλει ή να ανακαλεί άδειες λειτουργίας, καθώς και να επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις.
Η φιλοσοφία αυτή, μια εποπτεία βασισμένη στον κίνδυνο, συνδεδεμένη με το ευρωπαϊκό πλαίσιο Solvency II, φαίνεται να είναι κοινή σε όλες σχεδόν τις χώρες που απάντησαν στην έρευνα. Εκεί όμως που εντοπίζονται διαφορές είναι ο φορέας που ασκεί την εποπτεία. Σε χώρες όπως η Τσεχία, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Λιθουανία και η Σλοβακία, η εποπτεία ασκείται απευθείας από την κεντρική τράπεζα της χώρας. Σε άλλες χώρες, όπως η Ιταλία, η Γερμανία, η Πορτογαλία, η Φινλανδία, η Εσθονία και το Λουξεμβούργο, λειτουργεί ξεχωριστός εποπτικός φορέας αποκλειστικά για τον ασφαλιστικό ή τον χρηματοοικονομικό τομέα. Η Κύπρος, με τον Έφορο Ασφαλίσεων να λειτουργεί ανεξάρτητα και όχι υπό την Κεντρική Τράπεζα, ακολουθεί το δεύτερο μοντέλο.
Το ασφάλιστρο του αυτοκινήτου: Ελεύθερη τιμολόγηση, αλλά με άνισα επίπεδα παρακολούθησης
Ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της έρευνας για τον απλό καταναλωτή αφορά τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται το ασφάλιστρο του αυτοκινήτου. Στην Κύπρο, όπως και στη μεγάλη πλειοψηφία των χωρών που εξετάστηκαν, τα ασφάλιστρα αστικής ευθύνης μηχανοκίνητων οχημάτων δεν καθορίζονται από το κράτος ούτε εγκρίνονται εκ των προτέρων από την εποπτική αρχή. Οι ασφαλιστικές εταιρείες τα διαμορφώνουν ελεύθερα, βάσει αναλογιστικών και εμπορικών κριτηρίων, όπως το ιστορικό ζημιών, το είδος και η χρήση του οχήματος και, σε αρκετές χώρες, η ηλικία ή η εμπειρία του οδηγού.
Εδώ όμως εντοπίζεται μια σημαντική διαφοροποίηση. Αρκετές χώρες διαθέτουν εξειδικευμένους μηχανισμούς που συλλέγουν και δημοσιεύουν συστηματικά στοιχεία για τον δείκτη ζημιών, τη συχνότητα ζημιών και το μέσο κόστος ζημιάς ανά ηλικιακή ομάδα οδηγών. Η Λιθουανία, για παράδειγμα, μέσω του Γραφείου Ασφαλιστών Μηχανοκίνητων Οχημάτων της, κατατέμνει τα στοιχεία της με ειδική αναφορά σε νέους οδηγούς ηλικίας 18 έως 25 ετών. Το Λουξεμβούργο παρακολουθεί δείκτες ανά κλάδο μέσω της εποπτικής του αρχής. Η Σλοβενία επιτρέπει ρητά στις ασφαλιστικές εταιρείες να υπολογίζουν ασφάλιστρα με βάση δείκτες ζημιών ανά ηλικιακή ομάδα, ενώ η Εσθονία διαθέτει ακόμη και δημόσια αριθμομηχανή σύγκρισης τιμών, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να συγκρίνει όρους ασφάλισης μεταξύ εταιρειών. Αντίστοιχη δωρεάν υπηρεσία σύγκρισης τιμών λειτουργεί και στην Ιταλία, μέσω του συστήματος PREVENTIVASS.
Στην Κύπρο, αντίθετα, από τα στοιχεία της έρευνας δεν προκύπτει η ύπαρξη αντίστοιχου εξειδικευμένου μηχανισμού για τη συστηματική ανάλυση τέτοιων δεικτών ανά ηλικιακή ομάδα ή κατηγορία οδηγών, παρότι ο Έφορος Ασφαλίσεων διαθέτει γενικές εξουσίες συλλογής και αξιολόγησης πληροφοριών για εποπτικούς σκοπούς. Η εφαρμογή συστημάτων όπως το «bonus malus» παραμένει στη διακριτική ευχέρεια της κάθε ασφαλιστικής εταιρείας ξεχωριστά.
Τι γίνεται όταν έχετε παράπονο από την ασφαλιστική σας εταιρεία
Στο τρίτο σκέλος της έρευνας, που αφορά τη διαχείριση παραπόνων πολιτών, η εικόνα είναι πιο ομοιόμορφη σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Στις περισσότερες χώρες ακολουθείται ένα κλιμακωτό μοντέλο. Ο πολίτης απευθύνεται πρώτα στην ασφαλιστική εταιρεία, και μόνο αν δεν ικανοποιηθεί προχωρά σε κάποιον εξωδικαστικό μηχανισμό, με τη δικαστική οδό να παραμένει πάντα διαθέσιμη ως τελευταία λύση.
Στην Κύπρο, ο καταναλωτής οφείλει αρχικά να υποβάλει το παράπονό του στην ασφαλιστική επιχείρηση, η οποία υποχρεούται να απαντήσει εντός 15 εργάσιμων ημερών ή, το αργότερο, εντός 45 ημερών όταν αυτό δικαιολογείται από τη φύση του θέματος. Αν η απάντηση δεν δοθεί έγκαιρα ή δεν είναι ικανοποιητική, ο πολίτης μπορεί να υποβάλει καταγγελία στον Έφορο Ασφαλίσεων. Αν η διαφορά εξακολουθεί να μην επιλύεται, υπάρχει η δυνατότητα προσφυγής στον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο ή στα αρμόδια δικαστήρια.
Παρόμοιες διαδικασίες, με μικρές διαφοροποιήσεις στις προθεσμίες, εφαρμόζονται σε όλη σχεδόν την Ευρώπη. Η Γερμανία προβλέπει προσφυγή στην εποπτική αρχή BaFin ή σε ανεξάρτητους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές, η Πολωνία διαθέτει έναν ολόκληρο ιστό φορέων, από τον Χρηματοοικονομικό Διαμεσολαβητή μέχρι το Διαιτητικό Δικαστήριο της εποπτικής αρχής, ενώ η Ιταλία μόλις τον περασμένο Ιανουάριο θέσπισε νέο ανεξάρτητο θεσμό, τον Ασφαλιστικό Διαιτητή, ο οποίος αποφασίζει επί καταγγελιών εντός 180 ημερών.
Το συμπέρασμα
Η εικόνα που προκύπτει από τη συγκριτική αυτή έρευνα δείχνει μια Κύπρο η οποία, ως προς τη γενική φιλοσοφία της εποπτείας και τη διαδικασία διαχείρισης παραπόνων, ακολουθεί τα ίδια βασικά πρότυπα με την υπόλοιπη Ευρώπη. Το σημείο στο οποίο η κυπριακή αγορά φαίνεται να υστερεί σε σχέση με αρκετές άλλες χώρες είναι η απουσία εξειδικευμένων μηχανισμών παρακολούθησης και δημοσίευσης στατιστικών στοιχείων για την ασφάλιση αυτοκινήτου ανά ηλικιακή ομάδα οδηγών, κάτι που άλλες χώρες έχουν ήδη αναπτύξει, τόσο για εποπτικούς σκοπούς όσο και προς όφελος της διαφάνειας απέναντι στον καταναλωτή.
