Γήρανση πληθυσμού και συνταξιοδοτική κρίση: Η EIOPA προειδοποιεί για το μέλλον των συντάξεων στην Ευρώπη
Ακολουθήστε μας στο Linkedin και συνδεθείτε με άλλους επαγγελματίες του κλάδου
Οι ασφαλιστικές εταιρείες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία διαχειρίζονται κολοσσιαία κεφάλαια. Όμως το δημογραφικό πρόβλημα της Ευρώπης θέτει υπό πίεση τα θεμέλια των δημόσιων συνταξιοδοτικών συστημάτων, και η ανάγκη για συμπληρωματική αποταμίευση γίνεται επιτακτική.
Ένας αριθμός που εντυπωσιάζει: 13,7 τρισεκατομμύρια ευρώ. Αυτό είναι το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων που διαχειρίζονται οι ευρωπαϊκές ασφαλιστικές εταιρείες και οι φορείς επαγγελματικών συντάξεων. Πρόκειται για κεφάλαια συνδεδεμένα με την ασφαλιστική προστασία, τη μακροχρόνια αποταμίευση και τις συνταξιοδοτικές παροχές εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών.
Τα στοιχεία αυτά παρουσίασε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA), Petra Hielkema, μιλώντας ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 28 Σεπτεμβρίου.
Πέρα από το εντυπωσιακό μέγεθος, η EIOPA επισημαίνει ότι πάνω από το 92% των Ευρωπαίων διαθέτουν τουλάχιστον ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο, ενώ οι φορείς επαγγελματικών συντάξεων εξυπηρετούν περισσότερους από 76 εκατομμύρια ανθρώπους. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκεται μια τεράστια οικονομική δύναμη. Αλλά και μια εξίσου μεγάλη πρόκληση.
Η Ευρώπη γερνάει και τα νούμερα μιλούν από μόνα τους
Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η EIOPA, το ποσοστό των Ευρωπαίων ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από 21,6% το 2024 σε σχεδόν 29% το 2050.
Παράλληλα, η χαμηλή γεννητικότητα περιορίζει τις νεότερες γενιές που εισέρχονται στην αγορά εργασίας. Το αποτέλεσμα είναι άμεσα ορατό στα διανεμητικά συνταξιοδοτικά συστήματα, όπου οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων χρηματοδοτούν σε μεγάλο βαθμό τις παροχές των σημερινών συνταξιούχων. Όσο μειώνεται η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους, τόσο δυσκολότερη καθίσταται η διατήρηση επαρκών παροχών χωρίς πρόσθετη χρηματοδότηση ή τολμηρές μεταρρυθμίσεις.
Η συμπληρωματική σύνταξη στο επίκεντρο
Η EIOPA δεν αμφισβητεί τον κεντρικό ρόλο των δημόσιων συντάξεων. Ωστόσο, τονίζει ότι η δημογραφική πίεση σε συνδυασμό με τους περιορισμούς των δημόσιων οικονομικών καθιστούν πλέον αναγκαία τη συμπληρωματική αποταμίευση. Με απλά λόγια, το ζητούμενο είναι οι μελλοντικοί συνταξιούχοι να μη στηρίζονται αποκλειστικά στη σύνταξη του κράτους, αλλά να διαθέτουν επιπλέον εισόδημα από επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα ή ατομικά συνταξιοδοτικά προϊόντα.
Η συζήτηση αυτή αφορά άμεσα και την ασφαλιστική αγορά, η οποία διαθέτει τεχνογνωσία στη διαχείριση μακροχρόνιων αποταμιεύσεων και συνταξιοδοτικών κινδύνων.
Τι σχεδιάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση
Η ενίσχυση της συμπληρωματικής σύνταξης βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας Savings and Investments Union, η οποία επιδιώκει να κινητοποιήσει τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις προς μακροχρόνιες επενδύσεις. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται σημαντικές αλλαγές στο κανονιστικό πλαίσιο.
Πιο συγκεκριμένα, στο τραπέζι βρίσκονται η αναθεώρηση της οδηγίας IORP II, που αφορά τους φορείς επαγγελματικών συντάξεων, και η βελτίωση του PEPP, δηλαδή του πανευρωπαϊκού ατομικού συνταξιοδοτικού προϊόντος. Στόχος είναι να διευκολυνθεί η πρόσβαση των πολιτών σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά προϊόντα, με αποτελεσματική εποπτεία και ουσιαστική προστασία των αποταμιευτών.
Τι σημαίνει για την Κύπρο
Η ευρωπαϊκή συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Κύπρο, όπου η υπογεννητικότητα και η γήρανση του πληθυσμού αποτελούν ήδη αισθητές προκλήσεις. Η ανάπτυξη επαγγελματικών συνταξιοδοτικών ταμείων και ασφαλιστικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία πρόσθετων πηγών εισοδήματος για τους μελλοντικούς συνταξιούχους. Δεν πρόκειται για αντικατάσταση της δημόσιας σύνταξης, αλλά για συμπλήρωσή της.
Το μεγάλο ζητούμενο παραμένει ένα: η δημιουργία προϊόντων κατανοητών, οικονομικά προσιτών και αξιόπιστων, ώστε περισσότεροι εργαζόμενοι να μπορούν να αποταμιεύουν συστηματικά και να διασφαλίζουν το εισόδημά τους στη σύνταξη.
Το μήνυμα της EIOPA είναι σαφές: σε μια Ευρώπη που γερνάει, η συμπληρωματική σύνταξη παύει σταδιακά να θεωρείται προνόμιο λίγων και εξελίσσεται σε βασικό εργαλείο οικονομικής ασφάλειας για τα χρόνια της συνταξιοδότησης.
