Ο καύσωνας στο επίκεντρο: Η EIOPA εντοπίζει τον βασικό κλιματικό κίνδυνο για τις ασφάλειες ζωής και υγείας
Ακολουθήστε μας στο Linkedin και συνδεθείτε με άλλους επαγγελματίες του κλάδου
Νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων προειδοποιεί ότι οι ακραίες θερμοκρασίες αποτελούν τον σημαντικότερο κλιματικό κίνδυνο για τις εταιρείες ασφαλίσεων ζωής και υγείας και τους παρόχους επαγγελματικών συντάξεων. Σήμερα οι οικονομικές επιπτώσεις παραμένουν περιορισμένες, όμως ο κίνδυνος αναμένεται να αυξηθεί τις επόμενες δεκαετίες.
Όταν συζητάμε για την κλιματική αλλαγή και την ασφάλιση, το μυαλό μας πηγαίνει σχεδόν αυτόματα σε πλημμύρες, καταιγίδες και δασικές πυρκαγιές, δηλαδή σε εικόνες καταστροφής που κάνουν το γύρο των ειδήσεων. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) στρέφει τώρα την προσοχή σε έναν πιο αθόρυβο κίνδυνο, που δεν φαίνεται εύκολα στις φωτογραφίες αλλά φαίνεται καθαρά στα στατιστικά στοιχεία: τον καύσωνα.
Στην έκθεση που δημοσίευσε στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, η EIOPA εξετάζει πώς η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάσει τους ασφαλιστές ζωής και υγείας, καθώς και τους παρόχους επαγγελματικών συντάξεων. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ακραία θερμότητα αναδεικνύεται ως ο κυριότερος κλιματικός κίνδυνος για τις υποχρεώσεις των κλάδων αυτών.
Ο πιο θανατηφόρος κλιματικός κίνδυνος στην Ευρώπη
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην έκθεση είναι εντυπωσιακά. Οι καύσωνες αποτελούν ήδη το πιο θανατηφόρο κλιματικό φαινόμενο στην Ευρώπη. Από το 2000 μέχρι σήμερα έχουν προκαλέσει περίπου 300.000 θανάτους σε ολόκληρη την ήπειρο, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 97% όλων των θανάτων που συνδέονται με ακραία καιρικά και κλιματικά φαινόμενα.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι καύσωνες θα γίνονται συχνότεροι, εντονότεροι και μεγαλύτερης διάρκειας τις επόμενες δεκαετίες. Σε ακραία σενάρια, οι θάνατοι που σχετίζονται με τη θερμότητα θα μπορούσαν να φτάσουν επίπεδα συγκρίσιμα με εκείνα της πανδημίας του κορωνοϊού.
Πέρα από τον καύσωνα: Πυρκαγιές και τροπικές ασθένειες
Η έκθεση δεν περιορίζεται στη θνησιμότητα από τη ζέστη. Οι συχνότερες δασικές πυρκαγιές, καθώς και η πιθανή εξάπλωση ασθενειών που μεταδίδονται από φορείς, όπως ο δάγκειος πυρετός και η ελονοσία, μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη δημόσια υγεία.
Όλες αυτές οι τάσεις έχουν άμεσες συνέπειες για τις παραδοχές γύρω από τη θνησιμότητα, τη νοσηρότητα (δηλαδή τις ασθένειες) και τη μακροβιότητα (δηλαδή το προσδόκιμο ζωής), πάνω στις οποίες στηρίζονται τα επιχειρηματικά μοντέλα των ασφαλιστών και αντασφαλιστών ζωής και υγείας, αλλά και των συνταξιοδοτικών ταμείων.
Ένα νέο εργαλείο μέτρησης του κινδύνου
Για να κατανοήσει καλύτερα τους κινδύνους αυτούς, η EIOPA ανέπτυξε ένα ενδεικτικό πλαίσιο βαθμολόγησης κινδύνου. Το πλαίσιο εκτιμά τον αντίκτυπο των καυσώνων σε διαφορετικούς τύπους επιχειρήσεων, κλάδους δραστηριότητας και χώρες. Η μεθοδολογία βασίζεται σε μετρήσεις κινδύνου (hazard), τρωτότητας (vulnerability) και έκθεσης (exposure) και ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με την προηγούμενη μεθοδολογία της EIOPA για τη μέτρηση της έκθεσης των ασφαλιστών γενικών ασφαλίσεων στον φυσικό κλιματικό κίνδυνο.
Ποιοι κλάδοι επηρεάζονται περισσότερο
Σύμφωνα με τις προβολές, οι πλέον εκτεθειμένοι κλάδοι είναι:
Στις γενικές ασφαλίσεις: η ιατροφαρμακευτική ασφάλιση, η ασφάλιση απώλειας εισοδήματος και η ασφάλιση εργατικών ατυχημάτων.
Στις ασφαλίσεις ζωής: οι ασφαλίσεις υγείας που λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο με τις ασφαλίσεις ζωής και οι λοιπές ασφαλίσεις ζωής χωρίς συμμετοχή στα κέρδη.
Η EIOPA επισημαίνει πάντως ότι οι επιπτώσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από το κάθε προϊόν και το κάθε χαρτοφυλάκιο. Η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάσει τη θνησιμότητα, τη νοσηρότητα και τη μακροβιότητα με μη ομοιόμορφο τρόπο, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των προϊόντων. Οι καύσωνες είναι πιθανό να επηρεάσουν αρνητικά τα ίδια κεφάλαια των ασφαλιστών μέσω προϊόντων που εκτίθενται σε κινδύνους θνησιμότητας και υγείας, ενώ οι προσαρμογές στη μακροβιότητα ενδέχεται να αντισταθμίσουν εν μέρει τις επιπτώσεις αυτές.
Γιατί οι επιπτώσεις παραμένουν περιορισμένες σήμερα
Σύμφωνα με την EIOPA, ο σημερινός οικονομικός αντίκτυπος παραμένει περιορισμένος χάρη σε τρεις παράγοντες: τους μηχανισμούς αντιστάθμισης, την ευρεία κάλυψη υγειονομικής περίθαλψης από τον δημόσιο τομέα και τη διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων. Ωστόσο, η σημασία του κινδύνου αναμένεται να αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου.
Το μήνυμα προς την αγορά
Η Αρχή ενθαρρύνει τους ασφαλιστές να εντάξουν τους αναδυόμενους αυτούς κινδύνους στις αξιολογήσεις κλιματικού κινδύνου με ολιστικό τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τόσο οι άμεσες επιπτώσεις όσο και οι ευρύτερες έμμεσες μακροοικονομικές συνέπειες.
Η Πρόεδρος της EIOPA, Petra Hielkema, δήλωσε: «Με τις φυσικές καταστροφές των τελευταίων ετών έγινε σαφές ότι η φυσική μας υποδομή απειλείται όλο και περισσότερο από πλημμύρες, καταιγίδες και πυρκαγιές. Όμως η κλιματική αλλαγή έχει και πιο αθόρυβες, λιγότερο ορατές συνέπειες, που φαίνονται πιο έντονα στα στατιστικά στοιχεία παρά στις φωτογραφίες. Ο αντίκτυπος των καυσώνων στην ανθρώπινη υγεία είναι μία από αυτές, και η προκαταρκτική μελέτη μας δείχνει ότι μπορεί να καταστεί ουσιώδης παράγοντας κινδύνου για ορισμένους κλάδους ασφάλισης και παρόχους συντάξεων, παρά τους αντισταθμιστικούς παράγοντες και την ισχυρή διαφοροποίηση προϊόντων και κινδύνων.»
Τι σημαίνει αυτό για την αγορά και τους καταναλωτές
Για τους επαγγελματίες του κλάδου, το μήνυμα είναι σαφές: η κλιματική αλλαγή δεν αφορά μόνο τις ασφαλίσεις περιουσίας. Αγγίζει τα ίδια τα θεμέλια της αναλογιστικής σκέψης στη ζωή και την υγεία, και η έγκαιρη προσαρμογή των μοντέλων κινδύνου θα είναι κρίσιμη. Για τους καταναλωτές, η έκθεση υπενθυμίζει ότι οι ακραίες θερμοκρασίες είναι ζήτημα δημόσιας υγείας και ότι η σωστή ασφαλιστική κάλυψη υγείας και εισοδήματος αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία σε ένα κλίμα που αλλάζει.
